Jamovi ile İşletme Finansman Analizleri

Finansman analizi, “parayı nereden buluruz?” sorusundan çok daha fazlasıdır: risk–getiri–esneklik üçlüsünü aynı anda yöneterek, işletmenin büyüme hedeflerini sürdürülebilir ve ölçeklenebilir biçimde finanse etmektir. Sermaye yapısı (borç/özsermaye), likidite ve nakit akışı, teminat–covenant mimarisi, maliyet ve vade profili, döviz/faiz/emtia duyarlılıkları, temettü–geri alım politikaları, yatırım projeleri ve fonlama kaynakları… Hepsi, ölçülebilir hipotezler ve senaryo testleri üzerinden yönetilmelidir.

1) Veri Mimarisi: Finansmanın sinir sistemi

Tablolar:

• Finansal tablolar: aylık gelir tablosu, bilanço ve nakit akımı; kur/faiz/emtia zaman serileri.

• Borç portföyü: anapara, faiz türü (sabit/değişken), endeks (TLREF/Libor/euribor), vade, yeniden fiyatlama tarihleri, teminatlar, covenant setleri.

• Özsermaye: sermaye artırımları, geri alım işlemleri, temettü, pay sayısı.

• Türev–hedge: forward/swap/opsiyon pozisyonları, vade ve notional.

• İşletme sermayesi: DIO, DSO, DPO, stok yaşlandırma, alacak risk skoru, factoring/temlik işlemleri.

• Yatırımlar: CAPEX planları, proje nakit akımları, DSCR/NPV/IRR.

• Makro ve piyasa: kur, faiz eğrileri, kredi spreadleri, CDS, emtia.

Jamovi adımı: Data → Open ile içe al; Merge/Join ile tarih–borç kalemi–para birimi–vade anahtarı; Compute ile net borç, net borç/FAVÖK, faiz örtüşme oranı (EBIT/Net Faiz), WACC bileşenleri, faiz duyarlılığı, kur duyarlılığı, vadeli borç takvimi, DSO/DPO/DIO/CCC, DSCR. Tüm dönüşümleri Not sütununda belgeleyin.

---

2) Nakit Akışı ve Likidite: “Kapanışta kasa ne söyler?”

Metrikler: serbest nakit akımı (FCF), operasyonel nakit, tahakkuk–tahsilat farkları, likidite tamponu (kasa + kullanılabilir kredi).
Jamovi:

• OLS: FCF = f(FAVÖK, CAPEX, Δİşletme Sermayesi, faiz–vergi).

• Kontrol grafikleri: FCF trendi ve oynaklığı; alarm: tampon alt eşik.
  Karar: Likidite tamponu < 3 aylık OPEX ise yedek hat ve işletme sermayesi hattı (revolving) aktive edilir.

---

3) İşletme Sermayesi Finansmanı: CCC ve kısa vadeli araçlar

Metrikler: DSO/DPO/DIO, CCC; factoring/forfaiting/temlik hacmi; erken ödeme iskonto maliyeti.
Jamovi:

• OLS: CCC = f(kampanya takvimi, vade politikası, stok stratejisi).

• What-if: iskonto yüzdesi vs DSO düşüşü; factoring maliyeti vs tahsilat hızı.
  Karar: DSO−5 gün→li̇kidi̇te +₺x; tahsilat kampanyası + dinamik iskonto, riskli segmentte teminat.

---

4) Borç Kapasitesi ve Borçlanma Penceresi

Metrikler: net borç/FAVÖK, faiz örtüşme, DSCR, borç servis yükü, vade dağılımı (maturity wall).
Jamovi:

• Panel OLS: borç kapasitesi = f(FAVÖK oynaklığı, teminat oranı, CCC, büyüme planı).

• Event window: vade kümelenmesi olan yıllara özel stres.
  Karar: “Maturity wall” yılında önceden refinansman; vade yayma ve amortismanlı yapı.

---

5) Sermaye Maliyeti (WACC): Bileşenleri görünür kılmak

Metrikler: kd (vergi sonrası borç maliyeti), ke (özsermaye maliyeti; CAPM), hedef borç/özsermaye oranı.
Jamovi:

• Compute: ke = rf + β×piyasa primi; kd = (endeks + spread)×(1−vergi).

• Duyarlılık: β, spread, borç oranı değişimlerinin WACC etkisi.
  Karar: WACC düşüşü → NPV ↑; risk azaltıcı programlar (hedge, covenant yönetimi) ile spread optimizasyonu.

---

6) Faiz Riski ve Duyarlılık: Sabit–değişken karışımı

Metrikler: sabit/değişken oranlı borç payı, yeniden fiyatlama vadeleri, duration benzeri duyarlılık.
Jamovi:

• OLS: Faiz gideri = f(yeniden fiyatlama, endeks seviyesi, spread).

• Stres: +200 bp faiz şoku → FAVÖK ve net kâr etkisi.
  Karar: Değişken payı yüksekse swap ile sabitleme; amortismanlı yapı ile risk azaltımı.

---

7) Kur Riski ve Hedge Politikası

Metrikler: döviz bazlı gelir/gider, doğal hedge oranı, açık pozisyon, hedge kapsamı (%).
Jamovi:

• OLS: marj = f(kur endeksi, hedge kapsamı, fiyatlama hızı).

• What-if: kur +%10; hedge %0–50–100.
  Karar: Gelir–gider dengesizliğinde forward/swaps; fiyatlama geçiş hızı düşükse kapsam ↑.

---

8) Emtia ve Enerji Riski

Metrikler: hammadde/enerji payı, fiyat endeksi, stok günleri, pass-through hızı.
Jamovi:

• OLS: marj = f(emtia endeksi, stok, fiyat adımı gecikmesi).

• Senaryo: +%20 enerji → marj ve FCF etkisi.
  Karar: Tavan–taban (collar) stratejileri; verimlilik projeleri ve enerji sözleşmesi süresi.

---

9) Leasing vs Borç vs Özsermaye: Fonlama alternatifi

Metrikler: aylık/aylık nakit çıkışı, teminat, vade, vergi etkisi, bilanço dışı/görünen borç.
Jamovi:

• NPV/IRR karşılaştırması;

• DiD: leasing’e geçen hatlarda OPEX ve marj etkisi.
  Karar: Düşük bakım riski–yüksek yenileme döngülerinde leasing; uzun ömür–yüksek özelleştirme için borç.

---

10) Temettü ve Geri Alım Politikası

Metrikler: temettü ödeme oranı, geri alım tavanı, net borç/FAVÖK eşikleri, büyüme planı.
Jamovi:

• OLS: LTV/ROIC = f(temettü/geri alım, yatırım yoğunluğu).

• Stres: yüksek temettü altında büyüme projelerinin NPV’si.
  Karar: Önce ROIC>WACC projeleri; sonra temettü/geri alım. Covenant sınırlarına çarpma riski varsa dağıtım kısıtla.

---

11) Proje Finansmanı: DSCR–NPV–IRR üçgeni

Metrikler: proje nakit akımı, borç servis çizelgesi, minimum DSCR, teminat sepeti, EPC–O&M sözleşmeleri.
Jamovi:

• NPV/IRR ve DSCR (NOI/Debt Service);

• Senaryo: CAPEX +%10, gecikme +3 ay, fiyat −%5.
  Karar: DSCR<1,2 olan senaryoda stand-by kredi; EPC’de gecikme cezaları.

---

12) Covenant İzleme ve Erken Uyarı

Metrikler: Net Borç/FAVÖK, faiz örtüşme, minimum özsermaye, teminat değeri, cross-default tetikleyicileri.
Jamovi:

• Kontrol grafikleri ve alarm;

• Logit: ihlal(1/0) = f(CCC, kur şoku, marj düşüşü).
  Karar: İhlal riski ↑ ise waiver müzakeresi + teminat güçlendirme + proje kesinti planı.

---

13) Kredi Notu Sürücüleri ve Spread

Metrikler: ölçek, kârlılık, kaldıraç, teminat, ülke riski, kur gelir dengesi.
Jamovi:

• OLS/Panel: spread = f(kaldıraç, FAVÖK oynaklığı, DSCR, ülke riski.
  Karar: Oynaklığı azaltan hedge ve uzun vadeli sözleşmeler; iletişimde öngörülebilirlik vurgusu.

---

14) Fonlama Maliyeti Ayrıştırması (Decomposition)

Metrikler: endeks seviyesi, spread, ücretler (arrangement/commitment), kur farkı, efektif maliyet.
Jamovi:

• Su şelalesi: toplam maliyete bileşen katkıları.
  Karar: Komisyon pazarlığı + alternatif bankalar; çoklu ihale verisiyle spread düşürme.

---

15) Teminat Mimarisi ve Kredi Erişimi

Metrikler: teminat türü (ipotek, kefalet, rehin), kredi/teminat oranı (LTV), teminat volatiliteleri.
Jamovi:

• OLS: spread = f(LTV, teminat kalitesi, sektör riski).
  Karar: Düşük volatil teminat (nakit, devlet tahvili) → spread ↓; stok/receivables için sigorta.

---

16) Yatırımcı İletişimi ve Güven Endeksi

Metrikler: düzenli rapor sıklığı, rehberlik isabeti, sürpriz endeksi, yatırımcı toplantı sayısı.
Jamovi:

• DiD: rehberlik disiplini sonrası spread/iştah farkı.
  Karar: Üç aylık “rehberlik–gerçekleşen–sapma” tablosu; sürprizi azalt.

---

17) M&A ve Birleşme–Satın Alma Finansmanı

Metrikler: hedef değerleme çarpanları, sinerji (gelir/maliyet), bir defalık maliyetler, borç kapasitesi.
Jamovi:

• OLS: sinerji gerçekleşmesi = f(entegrasyon planı, kültür uyumu).

• Senaryo: çarpan +0,5×, sinerji −%20.
  Karar: Earn-out ile risk paylaşımı; borç + özsermaye hibrit yapı.

---

18) Risk–Senaryo–Stres Çerçevesi

Şok seti: kur +%12, faiz +300 bp, emtia +%20, talep −%8, DSO +10 gün, vade duvarı yılı.
Jamovi: Baz vs şok: FAVÖK, FCF, DSCR, Net Borç/FAVÖK, WACC.
Karar kartı: hangi kaldıraç (hedge kapsamı, vade yayma, revolving artışı, CAPEX erteleme, fiyat adımı) hangi metriği ne kadar iyileştiriyor?

---

19) Finansman Panosu: Tek sayfa, tek sürüm gerçek

Kutular: net borç, Net Borç/FAVÖK ve faiz örtüşme, vade duvarı, sabit/değişken karışımı, kur/emtia hedge kapsamı, CCC ve DSO/DIO/DPO, FCF trendi, WACC, DSCR, covenant göstergeleri, senaryo–stres şeritleri.
Görsel dil: su şelalesi (maliyet ayrıştırması), kontrol grafiği (FCF/DSCR), ısı haritası (covenant yakınlığı), radar (risk profili).

---

20) Sağlamlık, Etik ve Yönetişim

• Ölçüm riskleri: kur farkı sınıflaması, accrual–cash farkları, yeniden değerleme etkileri;

• Seçilim/endojenlik: likidite sıkışınca pahalı fonlama kullanımı;

• Nedensellik: DiD, lead–lag, placebo dönemler; HC/White sağlam hatalar, VIF; mevsim–makro kontrolleri.

• Politika: hedge muhasebesi kuralları; şeffaflık ve yatırımcı eşitliği; teminat ve kişisel veride etik.
  Jamovi protokolü: tüm dönüşümler Not’ta; eşik/normalizasyon duyarlılık testleri; veri gizliliği ve denetlenebilir izlek.

Finansman, yalnızca “en ucuz parayı bulmak” değil; doğru riski doğru vadede ve doğru esneklikle almaktır. Jamovi ile:

• Nakit akışı ve işletme sermayesini ölçülebilir hale getirir; DSO/DPO/DIO ve CCC’yi karar kaldıraçlarına bağlarsınız.

• Borç kapasitesi, WACC ve DSCR’yi senaryo–stres altında test eder; vade duvarını önceden yayarsınız.

• Faiz–kur–emtia risklerini hedge kapsamı ve fiyat geçiş hızı ile köprülersiniz.

• Leasing–borç–özsermaye seçeneklerini NPV/IRR ile karşılaştırır; temettü–geri alım kararlarını ROIC>WACCdisiplinine bağlarsınız.

• Covenant ve kredi notu sürücülerini erken uyarı ile izler; fonlama maliyetini bileşenlerine ayırıp pazarlık gücünüartırırsınız.

• Tek sayfa finansman panosu ve karar kartları ile yönetim dilini standardize eder; “etki (₺/pp) + güven aralığı + süre + sorumlu” formatıyla yürütmeye bağlarsınız.

Son söz: Veriyi hikâyeye, hikâyeyi sermaye kararına, sermayeyi büyümeye çeviren bir finansman sistemi, dalgalı piyasalarda bile işletmeyi dayanıklı ve yatırıma hazır kılar. Jamovi, bu sistemi pratikleştirir: tek dosyada şeffaf, tekrarlanabilir ve kanıta dayalı finansman yönetimi.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.