Jamovi ile İnsan Kaynakları Yönetimi Analizleri

İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY), işe alımdan elde tutmaya, yetenek geliştirmeden ücret–yan hak mimarisine, performans–hedef yönetiminden esenlik ve çeşitlilik–dahil etmeye (DEI) kadar uzanan bütünsel bir disiplin. Ancak çoğu kurumda İKY hâlâ “süreçlerin” toplamı olarak yaşanıyor: başvuru ekranları, oryantasyon listeleri, performans formları, eğitim katalogları… Oysa rekabet avantajı, yeteneğin ekonomik etkisini ölçebileceğimiz ve bu etkiyi sistematik biçimde büyütebileceğimiz bir İK analitiği altyapısından geçiyor.

1) Veri Mimarisi: İK Analitiğinin Omurgası

Tablolar:

• Aday–İşe Alım: başvuru kanalı, kaynak, aşamalar (CV, telefon, teknik, panel), süreler, değerlendirme puanları, teklif–kabul, maliyet.

• Çalışan Profili: ID (anonim), rol/fonksiyon, kıdem, eğitim düzeyi, ücret bandı, yan haklar, lokasyon, çalışma modeli (ofis/hibrit/uzaktan).

• Performans–Hedef: hedef kategorileri, OKR bağlantısı, değerlendirme puanı, kalibrasyon notu, prim.

• Öğrenme–Gelişim: eğitim saati, zorunlu/isteğe bağlı, sınav/sertifika, koçluk/mentorluk.

• Esenlik–Anket: eNPS, bağlılık boyutları (amaç, özerklik, ustalık, adalet, güven), tükenmişlik, psikolojik güven.

• İş Gücü Operasyonları: devinim (ayrılma nedeni), devamsızlık, fazla mesai, vardiya, kazalar.

• Finans–Operasyon–Müşteri: katkı kârı, marj, üretkenlik (ciro/çalışan), NPS/CSAT, COPQ, lead time.

Jamovi adımı:

1. Data → Open ile tabloyu içe alın; Merge/Join ile çalışan–dönem veya aday–pozisyon anahtarlarında birleştirin.

2. Compute ile zaman pencereleri (T−1 performans, T devinim), standardizasyon (z), endeksler (Bağlılık, Psikolojik Güven, Yetenek Kalitesi).

3. Not sütununda dönüşümleri belgeleyin (audit trail) ve ölçüm sözlüğünü yazın (ör. “net ücret bandı”, “performans 4/5 = ‘beklentiyi aşar’”).

Neden? İK etkisi, ancak finansal ve operasyonel sonuçlarla bağ kurduğunda yönetimin diline dökülür.

---

2) İşe Alım Hunisi: Dönüşüm, Süre ve Kalite

Metrikler: başvuru→CV→görüşme→teklif→kabul oranları; time-to-fill, time-to-hire, işe alım maliyeti; hire quality(ilk 180 günde performans, ödev/deneme puanı, eğitim gereksinimi).
Jamovi:

• Descriptives ile kanal kırılımında huniler; çizgi/kutu grafiği ile süre dağılımı.

• Logit: teklif kabul(1/0) = f(ücret bandı, hibrit esneklik, kanal, zaman).

• OLS: 180 günlük performans = f(kaynak, mülakat puanı, eğitime hazırlık, onboarding süresi).

Karar kartı: “Kaynak X → yüksek kabul + yüksek kalite; telefon ön elemesi süresi 5→3 gün; teklif paketine esneklik eklensin.”

---

3) İşe Alımda Önyargı ve Adalet

Hipotez: Bazı kanallar/demografik gruplar daha az çağrılıyor veya daha zor puanlanıyor olabilir.
Jamovi:

• Propensity score benzeri eşleştirme (R eklentisi) veya çok değişkenli logit: görüşmeye çağrı(1/0) = f(yeterlik, deneyim) + grup kuklaları.

• Adalet Endeksi: eşit yeterlikte çağrı farkı.
  Aksiyon: Kör tarama (fotoğrafsız CV), yapılandırılmış mülakat rubriği, DEI hedefleri.

---

4) Performans ve Hedef Yönetimi: Kalibrasyonun Ölçümü

Metrikler: Ortalama puan, dağılım, sapma; kalibrasyon (takımlar arası tutarlılık); hedef zorluğu ve gerçekleşme oranı.
Jamovi:

• ANOVA: puan = f(takım, yönetici) → yönetici etkisi var mı?

• OLS: hedef sapması = f(hedef zorluğu, kaynak, bağımlılık, iş yükü).

• Mediation: eğitim → (yetkinlik) → performans artışı.

Karar: Aşırı iyimser hedefler yerine kalibrasyon matrisi; puan dağılımına kontrol bandı.

---

5) Ücret ve Yan Hak Mimarisinin Analizi

Metrikler: ücret bandı pozisyonu (compa-ratio), iç adalet (aynı rolde dağılım), piyasa medyanına uzaklık, yan hak kullanım oranı.
Jamovi:

• Quantile regression: ücret = f(kıdem, rol, performans, lokasyon) + grup kuklaları → eşitsizlik noktaları.

• OLS: devinim riski = f(ücret bandı farkı, piyasa gap, esneklik).

Aksiyon: Kritik roller için piyasa düzeltmesi, esnek yan hak menüsü, ikame olmayan cash dışı ödüller (öğrenme bütçesi).

---

6) Eğitim ve Öğrenme ROI’si

Metrikler: eğitim saati/kişi, sertifika, sınav puanı, uygulama oranı, performans/NPS/COPQ etkisi.
Jamovi:

• Öncesi–sonrası + eşleştirilmiş kontrol → DiD: eğitim sonrası performans artışı ve COPQ azalması.

• Logit: sertifika alanların terfi olasılığı.
  Karar: Düşük etkili eğitimleri kapat; iş başında koçluk ve proje tabanlı öğrenmeye bütçe kaydır.

---

7) Kariyer Yolları, İç Mobilite ve Yedekleme

Metrikler: iç transfer oranı, terfi hızı, kritik rol yedekleme (succession) kapsamı, bekleme süresi.
Jamovi:

• Survival analizi (R eklentisi) veya OLS/logit: terfi = f(yetkinlik, performans, eğitim, rol açığı).

• Isı haritası: yedekleme boşlukları (kritik rol × yedek sayısı).
  Aksiyon: Kariyer patikası görünür kılın; mentor–menti eşleştirme; iç ilan zorunluluğu.

---

8) Devinim (Turnover) ve Devamsızlık Riski

Metrikler: gönüllü–zorunlu ayrılma oranı, ilk 6–12 ay churn, devamsızlık günleri, sebep kodları.
Jamovi:

• Logit: ayrılma(1/0) = f(ücret gap, yönetici stili, esneklik, tükenmişlik, performans, kariyer tavanı).

• Cohort: işe giriş ayına göre 6–12 ay churn.

• Kontrol grafikleri: devamsızlık trendi ve sezon etkisi.

Karar: “Risk puanı” yükseklerde kurtarma teklifi ve kariyer konuşması; vardiya/izin adaleti.

---

9) Esenlik ve Tükenmişlik

Metrikler: tükenmişlik endeksi, fazla mesai, uyku/enerji algısı, esneklik skoru, psikolojik güven, destek imkanları.
Jamovi:

• OLS/Logit: hata oranı ve ayrılma = f(tükenmişlik, fazla mesai, esneklik, liderlik stili).

• DiD: “odak zamanı/çalışma penceresi” pilotu sonrası hata ve NPS etkisi.
  Aksiyon: İş yükü dengeleme, odak zamanı, sessiz saatler, kapasite artışı veya otomasyon.

---

10) Bağlılık, eNPS ve Psikolojik Güven

Metrikler: eNPS, bağlılık (amaç/özerklik/ustalık), psikolojik güven, konuşma kültürü.
Jamovi:

• Faktör analizi ile endeksler;

• OLS: performans ve NPS = f(bağlılık, psikolojik güven, liderlik).
  Karar: Koçluk ritmi, “speak-up” ve geri bildirim forumları; tanıma–takdir uygulamaları.

---

11) Çeşitlilik–Eşitlik–Dahil Etme (DEI)

Metrikler: temsiliyet, ücret farkı, terfi/performans farkı, katılım–aidiyet.
Jamovi:

• Etkileşim modeli: NPS/performans = f(DEI endeksi, psikolojik güven, DEI×güven).

• Logit: işe alımda teklif kabul = f(DEI algısı, esneklik, ücret).
  Aksiyon: Yapılandırılmış mülakat, kör tarama, yönetici eğitimi; dahili topluluklar.

---

12) Yönetsel Ritüeller ve Toplantı Ekonomisi

Metrikler: 1:1 sıklığı, ekip toplantısı süresi/katılımcı sayısı, ön okuma, karar döngüsü, aksiyon kapanma oranı.
Jamovi:

• OLS: karar süresi = f(ön okuma, katılımcı, ritüel kalitesi, liderlik stili).

• A/B: 25–50 dk kuralı ve ≤7 katılımcı pilotu.
  Karar: Toplantı tasarımı; karar sahibi ve “sonraki adım” zorunluluğu.

---

13) İş Gücü Planlama ve Kapasite

Metrikler: FTE ihtiyacı, üretkenlik (çıktı/FTE), beceri matrisi (multi-skill), yedekleme.
Jamovi:

• Regresyon: çıktı = f(FTE, beceri derinliği, otomasyon); verimlilik sınırı için radar/uzaklık ölçüsü.

• What-if: talep +%10, devinim +%2 → açık pozisyon/iş yükü.
  Aksiyon: Eğitim/otomasyon yatırımı, rota ve vardiya optimizasyonu.

---

14) Uyum, Etik ve Güvenlik

Metrikler: zorunlu eğitim katılımı, ihlal/olay sayısı, bildirim kanalı kullanımı, kapanma süresi.
Jamovi:

• Poisson/NegBin: olay sayısı = f(eğitim, iş yükü, liderlik stili).

• DiD: etik hattı görünürlüğü kampanyası sonrası bildirim↑, ihlal↓.
  Aksiyon: Kolay raporlama, anonimlik garantisi, hızlı geri bildirim.

---

15) İK–Finans Köprüsü: Birim Ekonomi ve LTV/CAC

Metrikler: LTV/CAC (B2B/B2C), satış/çalışan, destek bilet çözüm süresi, işe alım maliyeti.
Jamovi:

• Mediation: eğitim/koçluk → (NPS/çözüm süresi) → gelir/marj.

• OLS: katkı kârı/FTE = f(deneyim, beceri, otomasyon, churn).
  Karar: Nakit getirisi en yüksek programlara öncelik.

---

16) Program Değerlendirme: Doğal Deneyler ve DiD

Örnek programlar: koçluk, hibrit çalışma, esenlik, DEI, iç mobilite platformu.
Jamovi:

$$Y=\alpha +\beta (\text{Tedavi}\times \text{Sonrası})+\gamma X+ϵ$$

Bağımlılar: churn, devamsızlık, performans, NPS, COPQ. Paralel eğilim grafiği zorunlu.
Rapor dili: “Koçluk sonrası churn −%19 (g.a. [−25; −12]); performans +0,3 puan.”

---

17) A/B Deneyleri: Mikro Müdahaleler

Konular: işe alım ilan metni, onboarding paketi, 1:1 formatı, geri bildirim şablonu, tanıma–takdir mekanizması.
Jamovi: t-test/ANOVA, güç analizi; “minimum tespit edilebilir etki (MDE)” raporu.
Karar: Düşük maliyetli ama yüksek etkili mikro müdahaleleri ölçekleyin.

---

18) Senaryolar ve Stres Testleri

Şoklar: kur +%10 (ücret baskısı), talep −%5 (headcount donma), devinim +%3, işe alım gecikmesi +15 gün.
Jamovi: Baz vs şok: marj, teslim, NPS, kapasite, işe alım kuyruğu; karar kartı: işe alım önceliği, kritik rol yedekleme, otomasyon.

---

19) İK Yönetim Panosu: Tek Sayfada Etki

Kutular: işe alım hunisi ve time-to-fill, hire quality; performans dağılımı ve kalibrasyon; eğitim saat/ROI; devinim–devamsızlık ve risk ısı haritası; ücret–piyasa kıyası; bağlılık–eNPS–psikolojik güven; DEI; esenlik–tükenmişlik; ritüel kalitesi ve karar süresi; iş gücü kapasite ve beceri matrisi; program DiD etkileri.
Görsel dil: su şelalesi (sapmalar), kutu–violin (dağılım), ısı haritası (risk), radar (yetkinlik/DEI), kontrol grafiği (trend).
Rapor formatı: “Etkisi (TL/pp) + güven aralığı + süresi + sorumlusu”.

---

20) Sağlamlık ve Etik: Analitik Disiplin

• Ölçüm yanlılığı: öz-bildirim, performans notu kalibrasyonu, ücret verisi tutarlılığı.

• Seçilim: gönüllü programlar (koçluk/esenlik) “zaten motive” kitlenin etkisi.

• Eşanlılık: iyi sonuç algıyı da iyileştirir (ters nedensellik).
  Jamovi protokolü: HC/White sağlam hatalar, VIF, eşleştirme, placebo dönem/ekip, lead–lag (İK girdi T−1 → sonuç T), duyarlılık (alternatif tanımlar). Varsayımları Not’ta açık yazın; gizlilik–anonimlik kurallarına uyun.

İK, bir “idari destek” işlevi değil; rekabet gücü motorudur. Bu motorun gücü, yeteneği çekme–seçme–geliştirme–elde tutma döngüsünün ölçülebilir, deneysel ve finansal sonuçlara bağlı yönetilmesine dayanır. Jamovi, bu dönüşümü pratik ve saydam kılar: işe alım hunisinden performans ve ücret mimarisine, eğitim ROI’sinden iç mobiliteye, devinim–devamsızlık riskinden esenlik–bağlılığa, DEI’den uyum–etik ve güvenliğe, iş gücü kapasitesinden finansal etkiye kadar tüm hattı tek masada birleştirir.

Bu yazının özü, İK’yi “ölç–anla–iyileştir–doğrula–yaygınlaştır” ritmine bağlamaktır:

1. Ölç: Ölçek güvenilirliği (α), endeksler (bağlılık, güven, tükenmişlik), işe alım ve performans metrikleri, ücret–piyasa kıyası, DEI ve ritüel kalitesi.

2. Anla: İşe alım kalitesi, performans sapması, eğitim ve koçluğun etkisi, devinim ve devamsızlık risk sürücüleri, esenlik–hata ilişkisi, DEI×güven etkileşimi.

3. İyileştir: Kör tarama ve yapılandırılmış mülakat, kalibre hedefler, öğrenme/koçluk, odak zamanı, tanıma–takdir, iç mobilite, ücret düzeltmesi ve esnek yan haklar.

4. Doğrula: DiD ve A/B ile program etkisi; lead–lag, placebo ve sağlamlık testleri.

5. Yönet: Tek sayfa İK panosu, risk ısı haritası, karar kartları (etki, maliyet, süre, sorumlu) ve aylık–çeyreklik ritim.

Somut kazanımlar:

• Daha hızlı ve kaliteli işe alım: time-to-fill ↓, hire quality ↑, onboarding hızlanır.

• Daha adil ve motive edici sistem: ücret–piyasa uyumu, kalibre performans, şeffaf kariyer; bağlılık ve eNPS yükselir.

• Daha düşük churn ve hata: risk puanı odaklı kurtarma, esenlik ve ritüel iyileştirme; COPQ ve devamsızlık azalır.

• Daha yüksek üretkenlik ve kârlılık: eğitim–koçluk ve iç mobiliteyle beceri derinliği; katkı kârı/FTE ve NPS artar.

Uygulama yol haritası:

• Hafta 1–2: Veri birleştirme, sözlük, ölçek güvenilirliği ve endeksler.

• Hafta 3–4: İşe alım hunisi, performans–ücret analizleri, devinim–devamsızlık modelleri.

• Hafta 5–6: Eğitim/koçluk DiD, DEI etkileşimi, esenlik ve ritüel A/B; kapasite–iş gücü planlama.

• Hafta 7–8: Pano, risk ısı haritası, karar kartları; senaryo–stres testleri ve yönetişim.

• Sürekli: Sağlamlık protokolü, gizlilik–etik, audit trail ve ritim.

Son söz: Veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı etkiye çeviren bir İK analitiği kültürü; yalnızca yeteneği çekmez, yeteneği görünür kılar, büyütür ve tutar. Jamovi, bu kültürün uygulama masasıdır: kolay, şeffaf, tekrarlanabilir. İK artık bir maliyet merkezi değil; ölçülebilir değer yaratan bir iş ortağıdır.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.