1) Veri Mimarisi ve Standardizasyon: Kıyasın Ön Şartı

Tablolar:

• Finansal: gelir tablosu (ay/çeyrek/yıl), bilanço, nakit akış, dipnot parametreleri (amortisman politikası, kira/IFRS, kur etkisi).

• Operasyon: üretim adet, CT, OEE, hurda, kapasite kullanımı, bakım/arıza, enerji.

• Ticaret/pazar: satış adet/ciro, net fiyat, kanal, bölge, iade, pazar payı, rakip fiyat endeksi.

• Müşteri/çalışan: NPS/CSAT, churn, şikâyetler, çalışan sayısı, devinim (turnover), eğitim saati, güvenlik göstergeleri.

• ESG: enerji-su-atık, CO₂e, geri dönüşüm, iş güvenliği.

• Karşı taraf/peer: seçilen rakiplerin kamu verileri (özet KPI’lar).

Jamovi adımları:

1. Data → Open ile içe aktar;

2. Merge/Join ile dönem–iş birimi/ürün/kanal anahtarı;

3. Compute ile reelleştirme (enflasyon/kur), standart tanımlar (ör. EBITDA = faaliyet kârı + amortisman);

4. Not sütunu ile tüm dönüşümleri belgeleyin (audit trail).

Standart sözlük: Net fiyat (iskonto sonrası), FAVÖK (EBITDA), yatırım sermayesi (working capital + net PP&E), serbest nakit akımı (FCF), ROIC/ROCE, CCC. Bu sözlük olmadan kıyas yanıltır.

2) Temel Finansal KPI Seti: Büyüme–Kârlılık–Nakit

• Büyüme: Ciro büyümesi (reel), hacim büyümesi, fiyat/mix katkısı.

• Kârlılık: Brüt marj, faaliyet marjı, FAVÖK marjı, net kâr marjı.

• Sermaye verimliliği: ROIC, ROCE, ROE, varlık devir hızı.

• Nakit: FCF, CCC = Stok günleri + Alacak günleri − Borç günleri.

• Borçluluk: Net borç/FAVÖK, faiz karşılama.

Jamovi: Compute ile KPI sütunları; line/area grafiklerle 12–20 çeyrek trend; benchmark çizgisi (peer median) ekleyin. Görsel ipucu: Trend, benzerlerinden sapmayı (out/under-performance) çabuk gösterir.

3) DuPont Ayrıştırması: ROE ve ROIC’in Mekanikleri

DuPont, kârlılığı marj × devir × kaldıraç olarak parçalar:

ROE=Net ka^rSatıs\clar×Satıs\clarVarlıklar×VarlıklarO¨zkaynakROE=Satıs\c​larNet ka^r​×VarlıklarSatıs\c​lar​×O¨zkaynakVarlıklar​

ROIC’i de NOPAT marj × yatırım sermayesi devir hızı olarak sunabilirsiniz.
Jamovi: Compute ile bileşenleri çıkarın; waterfall grafiği ile “ROIC’teki 2 pp düşüşün %60’ı marj, %40’ı devir hızından” gibi yorumlayın. Karar kartı: Fiyatlama (marj), stok/alacak (devir), varlık devir hızına yönelik aksiyonlar.

4) EVA ve CFROI: Kâr mı, Değer mi?

EVA (Economic Value Added) = NOPAT − (Yatırım Sermayesi × Sermaye Maliyeti).
CFROI nakit temelli getiriyi ölçer.
Jamovi:

• Sermaye maliyeti için yaklaşık WACC varsayın (Not’ta belirtin).

• EVA trendlerini ve peer EVA marjını kıyaslayın.

• Isı haritası: iş birimi bazında EVA katkısı.

Yorum: Kâr eden fakat sermayeyi pahalı kullanan birimlerde değer yıkımı olabilir; kıyas bunu çıplaklaştırır.

5) Nakit Döngüsü: CCC’nin Anatomisi

CCC’yi bileşenlerine ayırın: DIO (stok günleri), DSO (alacak), DPO (borç).
Jamovi:

• Şelale grafiği: CCC’deki değişimin “stok–alacak–borç” katkıları;

• Regresyon: CCC = f(sezon, kanal, kampanya, kur, navlun);

• Karar: Sözleşme vadesi, stok politikası, dinamik iskonto, tedarik kredi çizgileri.

6) Verimlilik ve Maliyet: OEE, CT ve SG&A Disiplini

• Operasyonel verimlilik: OEE, CT, hurda, kapasite kullanımı → birim maliyetle ilişki.

• Ticari verimlilik: SG&A/satış, pazarlama ROI (MMM-lite), kanal başı katkı.
  Jamovi: OLS: birim maliyet = f(CT, hurda, enerji, hacim); SG&A elastikiyeti: marj = f(SG&A oranı, kanal/ülke kuklaları). Benchmark: Peer medyanına göre sapma.

7) Kalite–Müşteri–Çalışan: Finansal Olmayanların Finansallaşması

• Kalite: COPQ = hurda + yeniden işleme + garanti + iade.

• Müşteri: NPS, churn, tekrar alış, yaşam boyu değer (CLV).

• Çalışan: Turnover, devamsızlık, eğitim saati, güvenlik (kaza sıklığı).
  Jamovi:

• Logit: churn(0/1) = f(NPS, teslim sapması, fiyat, rakip teklifi).

• ANOVA: kalite metriklerinde tedarikçi/hat farkları.

• Korelasyon ısı haritası: finansal olmayan metriklerin marj/ROIC ile ilişkisi.
  Politika: Önleme yatırımları ve müşteri kurtarma tekliflerinin ROI’si görünür olur.

8) Peer Group Seçimi: Kime Benziyoruz?

Kıyas, doğru akran seçimiyle anlamlıdır: aynı sektör, benzer ölçek, coğrafya/kanal karması, sermaye yoğunluğu.
Jamovi:

• K-means (R eklentisi) ile çok boyutlu benzerlik;

• Mahalanobis uzaklığı ile “yakın akran” sepeti;

• Z-skor normalizasyonu ile tek sayfalık bileşik performans skoru.

Çıktı: “Akran sepetinde 8 şirket; şirketimiz marjda +, devirde −; toplam skor 63/100, medyan 58.”

9) Karşılaştırmalı Pano: Tablodan Hikâyeye

Kutular:

• ROIC/ROE (biz–peer medyan–peer üst çeyrek),

• FAVÖK marjı ve spread,

• CCC ve bileşenleri,

• SG&A/satış ve ürün/hizmet karışımı,

• OEE/CT/hurda ve birim maliyet,

• NPS/churn ve CLV,

• ESG (CO₂e/ciro, enerji/ürün, kaza sıklığı).
  Jamovi görselleri: çizgi, kutu-violin (peer dağılımı), treemap (kâr katkısı), waterfall (sufallar), radar (çok boyutlu karşılaştırma).

10) Pazar Payı ve Fiyat–Mix Ayrıştırması

Pay sufalları: fiyat farkı, dağıtım/bulunurluk, iletişim (GRP/adstock), ürün özellikleri, rakip etkisi.
Jamovi OLS: Pay değişimi = f(fiyat farkı, bulunurluk, iletişim, NPS, rakip endeks).
Benchmark: Akranların ortalama esneklikleriyle kıyas. Karar: “Bulunurluk 3 pp artarsa pay +0,7 pp; akranlara göre fiyat esnekliği düşük → premium alan var.”

11) DiD ile Politika/Program Etkisi: Öncesi–Sonrası Kıyas

Fiyat mimarisi, dağıtım anlaşması, servis SLA’sı, kalite programı gibi değişimler doğal deney üretir.

Y=β0+β1(Tedavi×Sonrası)+β2X+uY=β0​+β1​(Tedavi×Sonrası)+β2​X+u

Jamovi: Tedavi ve kontrol grupları; paralel eğilim grafiği; β₁’in güven aralığı.
Rapor dili: “Kalite programı sonrası COPQ −%22 (g.a. [−28; −15]), FAVÖK +1,3 pp.”

12) Frontier (Etkinlik Sınırı) Analizi: Aynı Çıktı–Daha Az Girdi

Verimlilik sınırı: belirli maliyetle en yüksek çıktı veya belirli çıktıda en düşük maliyet.

• Yaklaşım (hafif): Çok kriterli radar ve uzaklık ölçüsü (frontier’a mesafe).

• Gelişmiş (R eklentisi): DEA/SFA.
  Jamovi: Maliyet/ürün vs. OTIF (veya kalite) eksenleriyle frontier benzeri görsel; “frontier’a uzaklık = verimsizlik”.
  Karar: En yakın iyileştirme kombinasyonları (konsolidasyon + rota, SMED + heijunka).

13) Risk Ayarlı Performans: Volatiliteyi Dikkate Al

Aynı ortalama marj, farklı volatiliteyle farklı risk taşır.

• Risk metrikleri: Marj volatilitesi, talep oynaklığı, kur/enerji şoku duyarlılığı.

• Risk ayarlı skor: Performans skoru / volatilite.
  Jamovi: z-skorlar ve Sharpe benzeri oran; korelasyon matrisi ile ortak şok riski.
  Karar: “Kanal B daha yüksek marj ama üç kat volatil → stok/promo stratejisi gözden geçirilmeli.”

14) Bütçe–Plan–Gerçek Kıyası: Hedeflerle Yüzleşmek

Esnek bütçe: fiili hacme göre düzeltilmiş plan.
Jamovi:

• Varyans sufalları: fiyat, hacim, mix, verim, harcama/hacim (GÜG), üretkenlik;

• “Bridge” ile FAVÖK ve ROIC farkının bileşenleri;

• Performans kontratı: sorumluluk merkezleri ve KPI ağaçları.

Yorum: “Marj sapmasının %55’i fiyat, %25’i mix, %20’si birim maliyet; fiyat-mix aksiyonu, maliyet için SMED/enerji projesi.”

15) Kur–Maliyet–Talep Senaryoları: “Ne Olursa?”

Ne test edilir? Kur +%10, enerji +%15, navlun +%20, talep −%5; vade kısalması +7 gün.
Jamovi: Baz vs. şok; kârlılık (FAVÖK, ROIC), CCC, stok günleri, OTIF üzerindeki etkiler; karar kartı: fiyat güncelleme eşiği, stok/frekans ayarı, maliyet projesi öncelik.

16) Çok Boyutlu Puanlama: Tek Yüz, Çok Boyut

Üst yönetime kısa bir “tek rakam” da gerekebilir; ama şeffaf olsun.
Jamovi: Kârlılık (ROIC/FAVÖK), büyüme, nakit (FCF/CCC), verimlilik (OEE/CT), müşteri (NPS/churn), ESG (CO₂e/ciro), risk (volatilite) → z-skor normalizasyon → ağırlıklı toplam.
Duyarlılık analizi: Ağırlıkları ±0,1 değiştirerek sıralama stabil mi?

17) İleri Analitik Köprüleri: Panel ve Nedensellik

Panel veri (biz × akran × zaman) ile sabit etkiler ve farklılaştırılmış trendler.

• Model: Marj = α + β·strateji_kuklaları + γ·makro + δ·sabit etkiler + ε.

• DiD panel: Program etkilerini akranlarla birlikte izleyin.
  Jamovi/R eklentisi: Sonuçları grafik ve karar dili ile sunun.

18) İnsan ve Kültür: Performansın En Zor Boyutu

“Ne ölçersen onu alırsın.” Yanlış KPI davranışı bozar.

• Denge: Finans + müşteri + süreç + öğrenme (Balanced Scorecard ruhu).

• Jamovi: KPI ağaçları → hedef–gerçek–trend; sapma gerekçeleri için not alanı; erken uyarı eşikleri (kontrol limitleri).

19) Sektör Örnekleri: Üç Kısa Vaka

1. Üretim (otomotiv yan sanayi): ROIC düşüşü → DuPont’a göre devir hızında gerileme; stok günleri +8. Aksiyon:SMED + heijunka + alternatif tedarik; 2 çeyrekte ROIC +1,8 pp, CCC −6 gün.

2. Hızlı tüketim: Pay kaybı → pazar payı OLS: bulunurluk düşmüş; akranlara göre promosyon elastikiyeti daha düşük. Aksiyon: raf genişliği anlaşması + demet promosyonu; pay +0,9 pp.

3. B2B SaaS: Marj yüksek ama FCF negatif → DSO 84 gün (peer 52); Aksiyon: dinamik iskonto + ödeme planı; CCC −19 gün, FCF pozitif.

20) Sınırlılıklar ve Sağlamlık

• Ölçüm hataları: net fiyat tanımı, stok tarih damgaları, IFRS etkileri, kira/sermaye maliyeti yaklaşımı.

• Seçilim/endojenlik: Programlar güçlü birimlere verilmiş olabilir; fiyat–talep birlikte belirlenir.

• Karşılaştırma yanlılığı: Akran seçimi yanlışsa sonuç sapar.
  Jamovi protokolü: HC/White sağlam hatalar, VIF, placebo dönem/ürün, alt örneklem (kanal/bölge), öncesi trend testi; varsayımları Not’ta açıkça yazın.

Performans yönetimi, tek rakamın (kâr) diktası değil; çok boyutlu, nedensel, karşılaştırmalı bir muhasebedir. Jamovi, bu muhasebeyi işleyen bir sisteme dönüştürür:

• Görünürlük: ROIC/ROE, FAVÖK, CCC, OEE/CT, NPS/churn, COPQ, ESG ve risk aynı panoda; trend ve akran kıyası birlikte.

• Nedensellik: DuPont, pazar payı ayrıştırması, DiD/program etkileri, frontier/etkinlik; “ne değişince ne oldu?” sorusuna sayıyla yanıt.

• Karar: Fiyat–mix–bulunurluk, stok ve vade, SMED–heijunka–enerji, müşteri kurtarma–CLV, ESG/karbon; her biri için karar kartı: etkisi (TL/pp), maliyeti, süresi, sorumlusu.

• Dayanıklılık: Kur–enerji–talep–navlun senaryoları; risk ayarlı skor; akran kıyasıyla gerçekçi hedefler.

• Kültür: Dönüşümlerin belgelendiği audit trail, standart sözlük, esnek bütçe–varyans disiplini, erken uyarı eşikleri.

Uygulama yol haritası:

1. Veri boru hattı ve sözlük (2 hafta): tanımlar, reelleştirme, KPI seti.

2. Keşif ve DuPont (1–2 hafta): ROIC/ROE sufalları, CCC anatomisi.

3. Karşılaştırmalı pano (2 hafta): peer seçimi, z-skor normalizasyonu, radar ve box.

4. Nedensel–frontier modülleri (3–4 hafta): DiD, pazar payı OLS, etkinlik/uzaklık.

5. Senaryo–karar kartı (1 hafta): kur–enerji–talep; fiyat–stok–vade–maliyet kombinasyonları.

6. Rutin: Aylık esnek bütçe–varyans, çeyreklik strateji gözden geçirme, yıllık hedef güncellemesi.

Son söz: Veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı etkiye dönüştüren işletmeler kazanır. Jamovi ile kuracağınız karşılaştırmalı performans sistemi; yalnız bugünün sonuçlarını açıklamakla kalmaz, yarının fırsat ve risklerini ölçülebilirkılar. Kârı sermaye verimliliği ile, büyümeyi nakit dönüşü ile, kaliteyi müşteri ve çalışan ile, çevikliği risk ve senaryoile aynı masada konuşturduğunuzda; rekabet gücü kalıcı bir avantaja dönüşür.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile İşletme Performansı ve Karşılaştırmalı Analiz first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.

1) Veri Mimarisi: Büyümenin sinir sistemi

Tablolar:

• Pazar araştırması: segment büyüklükleri, büyüme oranı, rakip payları, ödeme isteği (WTP), satın alma kriterleri.

• CRM/Ürün analitiği: edinim kaynağı, aktivasyon adımları, özellik kullanım derinliği, 7/30/90g retention, churn nedenleri.

• Pazarlama/kanal: bütçeler, gösterim–erişim–tıklama–dönüşüm, adstock, ROAS/ROMI.

• Satış: fırsat aşamaları, kazanma oranı, satış döngüsü süresi, ortalama anlaşma (ACV), yinelenen gelir (MRR/ARR).

• Finans: ARPU, brüt marj, katkı marjı, CAC, LTV, payback, FAVÖK, ROIC.

• Operasyon/tedarik: kapasite, lead time, OEE, OTIF, COPQ.

• Müşteri deneyimi: NPS/CSAT, şikâyet temaları, çözüm süresi.

Jamovi adımı: Data → Open; Merge/Join ile zaman–segment–ürün/plan–kanal–bölge anahtarı; Compute ile adstock, cohort (ilk temas tarihi), z-skor ve hareketli ortalama, PMV endeksleri, NSM (North Star Metric) tanımı, LTV/CAC, payback (ay). Not sütununda dönüşümleri ve ölçüm sözlüğünü belgeleyin (audit trail).

2) Pazar Boyutlama: TAM–SAM–SOM ve fırsat ısı haritası

Metrikler: TAM (toplam adreslenebilir pazar), SAM (hizmet verilebilir), SOM (gerçekçi pay), büyüme oranları, rekabet yoğunluğu, regülasyon ve giriş bariyerleri.
Jamovi:

• Skor kartı (0–100): fırsat = f(büyüklük, büyüme, rekabet, marj potansiyeli, yerelleştirme zorluğu).

• OLS: erken satış = f(SAM skoru, lansman sırası, kanal erişimi).
  Örnek: “SOM 24 ayda %6 ulaşılabilir; ilk dalga 5 il/ülke; yüksek büyüme × düşük bariyer kombinasyonları ‘A öncelikli’.”

Karar kartı: İlk 12 ay “A alanları” (skor ≥75) — hızlı kazanım; 12–24 ay “B alanları” (60–74) — pilot+uyarlama; “C alanları” (≤59) — bekleme/araştırma.

3) Ürün–Pazar Uyumu (PMF) ve İçgörü Madenciliği

Metrikler: “ürün yoksa üzülürüm” oranı, NPS, organik büyüme payı, retention plato seviyesi, “ilk değer anına” süre.
Jamovi:

• EFA/Faktör: değer boyutları; Cronbach α ≥0,70.

• Mediation: onboarding → (ilk değer) → 30g retention → NPS.

• OLS/Logit: aktif kullanıcı = f(özellik seti, eğitim/yardım, fiyat, kanal).
  Örnek: “İlk değer <48 saatte sağlanırsa 30g retention +5,2 p. Mikro eğitim + uygulamalı tur gerekli.”

Karar kartı: PMF sinyali oluşmadan bütçe ölçeklemeyin; önce ilk değer akışını düzeltin.

4) Büyüme Motorları: PLG, SLG, MLG ve hibrit model

Tanımlar:

• PLG (Product-Led Growth): ürün içi davetler, self servis, freemium/deneme.

• SLG (Sales-Led Growth): hedef hesap–çözüm satışı, ACV↑, döngü uzun.

• MLG (Marketing-Led Growth): içerik ve kampanya odaklı edinim.
  Jamovi:

• OLS/Panel: büyüme (MRR/ARR) = f(PLG/SLG/MLG ağırlıkları, kanal, segment).

• Heterojenlik: segment × motor etkileşimi.
  Örnek: “SMB’de PLG, kurumsalda SLG baskın; geçiş noktası ACV ≈ ₺x.”

Karar kartı: Hibrit model; PLG ile giriş, SLG ile genişleme (land & expand); MLG ile talep üretimi.

5) Edinim–Aktivasyon–Elde Tutma (AARRR)

Metrikler: edinim kanalı, aktivasyon oranı, 7/30/90g retention, ARPU, churn, davet katsayısı (k).
Jamovi:

• Kohort ısı haritası;

• Survival/Cox: churn süresi = f(onboarding, destek, hata, fiyat).

• Mediation: onboarding → (özellik kullanımı) → retention → ARPU/LTV.
  Örnek: “Onboarding turu + destek sohbeti → 30g retention 1,7×; LTV +₺y.”

Karar kartı: Retention < hedefse edinime bütçe artırmayın; önce değer akışını hızlandırın.

6) Gelir Büyümesi: Fiyat–Karışım–Hacim (PMV) ayrıştırması

Metrikler: fiyat endeksi, ürün/kanal/segment karışımı, hacim.
Jamovi:

• Compute ile baz endeks; su şelalesi: gelir farkına PMV katkıları.
  Örnek: “Gelirde +₺6,4 mn: fiyat +₺3,1 mn, karışım +₺2,0 mn, hacim +₺1,3 mn.”

Karar kartı: Karışım katkısı düşükse paket mimarisini ve kanal stratejisini gözden geçirin.

7) LTV/CAC, Payback ve Büyüme Verimliliği

Metrikler: LTV, CAC, LTV/CAC, geri ödeme (ay), büyüme verimliliği (Rule of 40 SaaS benzeri), büyüme başına nakit yakım.
Jamovi:

• OLS/Logit: LTV = f(ARPU, marj, retention, plan/özellik).

• Panel: kanal/segment bazında LTV/CAC.
  Örnek: “LTV/CAC = 3,8; payback 9 ay. Sosyal+arama karması 3,2; içerik+referral 4,6.”

Karar kartı: “3× ve ≤12 ay” hedefi tutmayan kanallar ölçeklenmez; test–öğren–kaydır döngüsü.

8) Fiyat–Paket İnovasyonu ve WTP (Conjoint/Choice)

Metrikler: ödeme isteği (WTP), plan dönüşüm oranı, churn, ARPU.
Jamovi (R eklentisiyle): conjoint/choice verisinden part-worth ve WTP; Logit: churn = f(fiyat, paket, özellik.
Örnek: “Hızlı destek +₺7 WTP; modüler eklentiye geçiş churn’i −1,2 p düşürdü.”

Karar kartı: Değerli özelliği tek pakete kilitlemek yerine modülerleştirin; ARPU↑, churn↓

9) Kanal Açılımı: Marketplace/Ortaklık/Doğrudan

Metrikler: kanal payı, marj, iade, kanal çatışması, edinim kalitesi (LTV/CAC).
Jamovi:

• DiD: yeni kanal lansmanı öncesi–sonrası etkisi (off/online kanallar).

• OLS: marj = f(kanal, iade, navlun, indirim yoğunluğu).
  Örnek: “Marketplace LTV/CAC 2,2; doğrudan 3,6. Marketplace > görünürlük, doğrudan > kârlılık.”

Karar kartı: Marketplace’te tavan–taban fiyat koridoru; doğrudan kanalda sadakat ve paket değer.

10) Coğrafi Genişleme ve Yerelleştirme

Metrikler: gelir/kişi, ödeme altyapısı, lojistik erişim, dil/kültür uyumu, regülasyon, rekabet yoğunluğu.
Jamovi:

• Skor kartı (0–100) + OLS: ilk 90 gün satış = f(skor, yerelleştirme düzeyi, lansman sırası.

• DiD: yerelleştirme (dil/ödeme/teslim) öncesi–sonrası dönüşüm farkı.
  Örnek: “Yerel ödeme + yerel içerik → dönüşüm +%14.”

Karar kartı: Pilot–öğren–genişlet; “A pazarları”na paralel lansman; “B pazarları” önce pilot.

11) Ortaklıklar ve Ekosistem (B2B2C, entegrasyonlar)

Metrikler: ortak getiri, entegrasyon devreye alma süresi, POC→pilot→ölçek dönüşüm oranı, müşteri kazanım kalitesi.
Jamovi:

• Logit: POC→pilot(1/0) = f(ortak yetkinlik, ürün uyumu, iç sponsor.

• OLS: partner geliri = f(entegrasyon sayısı/kalitesi.
  Örnek: “#API entegrasyonu başına MRR +₺x; kurulum kılavuzu → time-to-first-value −%y.”

Karar kartı: Ortaklara hızlı şerit (öncelikli destek + teknik rehber) ve ortak pazarlama fonu.

12) PLG Deneyleri: İçeride büyüme döngüleri

Metrikler: davet katsayısı (k), paylaşım/ilgili kişi daveti, ürün içi mesaj tıklaması, özellik denemesi→abonelik dönüşümü.
Jamovi:

• A/B: onboarding turu, deneme sınırları, ürün içi mesaj.

• OLS/Logit: aktivasyon/upgrade = f(nudge, limit, eğitim.
  Örnek: “İlerleme çubuğu + ‘ilk başarı’ rozetleri → aktivasyon +%12; upgrade +%6.”

Karar kartı: Viral döngüler için “k × retention × conversion” üçlüsünü birlikte optimize edin.

13) Ürün Yol Haritası ve Özellik Ekonomisi

Metrikler: özellik kullanım oranı, derinlik skoru, FPY/bug, NPS etkisi, gelir/özellik katkısı, bakım maliyeti.
Jamovi:

• Mediation: özellik → (kullanım derinliği) → NPS/gelir.

• Şelale: marj/gelir farkına özellik katkıları.
  Örnek: “Kullanımı <%5 + yüksek bakım 2 özellik mezarlığa; bütçe ‘değer üreten’ özelliğe.”

Karar kartı: Yol haritası etki (₺/pp) + güven aralığı + süre + bağımlılık ile önceliklensin.

14) M&A: Büyümenin satın alması ve entegrasyon

Metrikler: hedef çarpanları, sinerji (gelir/maliyet), entegrasyon süresi, churn riski, kültür uyumu.
Jamovi:

• OLS: sinerji gerçekleşmesi = f(entegrasyon planı, veri uyumu, liderlik sponsorluğu).

• Senaryo: çarpan +0,5×; sinerji −%20; gecikme +3 ay.
  Örnek: “Müşteri geçiş programı → churn riski −1,1 p; sinerji gerçekleşmesi +%x.”

Karar kartı: Earn-out ile risk paylaşımı; “tek ürün–tek fatura” entegrasyonu; veri haritası önce.

15) Kapasite–Tedarik Ölçeklenmesi: Büyürken bozulmamak

Metrikler: kapasite kullanım, lead time, OEE, OTIF, COPQ, tedarik risk puanı.
Jamovi:

• Logit: stok-out(1/0) = f(lead time, güvenlik stoğu, çift kaynak.

• DiD: otomasyon/çizelge iyileştirmesi sonrası OEE/OTIF farkı.
  Örnek: “Çift kaynak + emniyet stoğu → stok-out −%z; OTIF +3 p.”

Karar kartı: Büyüme planı operasyon ve tedarik panolarıyla eşzamanlandırılsın; “büyüme borcu” birikmesin.

16) Örgüt Tasarımı, Yetkinlik ve OKR/NSM

Metrikler: NSM (North Star Metric), ekip OKR başarım, işe alım hızı, devinim, yetkinlik boşlukları.
Jamovi:

• Mediation: lider mesaj netliği → (amaç netliği/psikolojik güven) → OKR başarımı.

• OLS: NSM = f(benimseme, kalite, kanal, destek hızı.
  Örnek: “NSM = ‘ilk değere ulaşan kullanıcı sayısı’; OKR ritmi aylık; sponsor 30 dk engel kaldırma.”

Karar kartı: Ödül sistemi sadece hacme değil kalite ve elde tutmaya bağlansın.

17) Gelir Tahmini ve Bütçe–Varyans

Metrikler: MRR/ARR, satış hunisi, kazanma oranı, döngü süresi, fiyat/paket, kampanya, mevsim.
Jamovi:

• Panel/OLS: gelir = f(fiyat, promosyon, stok, kanal, mevsim.

• Varyans köprüsü: bütçe–gerçekleşen farkına katkılar.
  Örnek: “Varyansın %…’i fiyat/hacim; paket karışımını ve kampanya zamanlamasını düzeltin.”

Karar kartı: Tahmin–bütçe “tek sürüm gerçek”e bağlansın; sapma sahipliği net.

18) Risk–Senaryo–Stres: “Kötünün kötüsü”

Şok seti: talep −%10, kur +%12, enerji +%20, rakip agresif fiyat, kanal kapanışı, platform politika değişimi.
Jamovi: Baz vs şok: MRR/ARR, marj, LTV/CAC, payback, OTIF, COPQ.
Karar kartı: Hangi kaldıraç (fiyat/paket, alternatif kanal, telafi, otomasyon, hedge) hangi metriği ne kadar düzeltir?

19) Büyüme Panosu: Tek sayfada hız + kalite + verim

Kutular: TAM–SAM–SOM ve fırsat skorları, PMF sinyalleri (retention/NPS/ilk değer süresi), AARRR ve kohort ısı haritası, kanal ROAS/ROMI, LTV/CAC ve payback, PMV şelalesi, paket–WTP, PLG deneyi sonuçları, ortaklık dönüşüm oranları, kapasite–OTIF, M&A entegrasyon KPI’ları, senaryo–stres şeritleri.
Görsel dil: ısı haritası (pazar×segment fırsat), su şelalesi (PMV ve marj/gelir köprüleri), kontrol grafiği(NSM/retention), radar (büyüme yetkinlik profili).

20) Sağlamlık, Etik ve Yönetişim

• Ölçüm: UTM/kanal etiket hataları, “self-selection” bias, anket sosyal istenirlik; paket tanımı ve fiyat endeksi tutarlılığı.

• Seçilim/endojenlik: yüksek potansiyelli segmentlere daha çok yatırım; fiyat–promosyon eşzamanlılığı; kanal hedefleme.

• Nedensellik: DiD, lead–lag, placebo ürün/pazar; HC/White sağlam hatalar; VIF; mevsim–makro kontrolleri.

• Etik: yerelleştirmede kültürel hassasiyet; deneylerde şeffaflık; kişisel veri gizliliği; adil fiyat ve mesaj.
  Jamovi protokolü: Sözlük ve dönüşümler Not’ta; eşik/normalizasyon duyarlılık analizleri; karar kartlarında etki (₺/pp) + güven aralığı + süre + sorumlu standardı.

Büyüme, “daha fazla bütçe” ya da “daha çok özellik” değil; kanıta dayalı odak ve tekrarlanabilir öğrenme meselesidir. Jamovi ile:

• Pazar fırsatını (TAM–SAM–SOM) ve PMF sinyallerini netleştirir, büyüme motorlarını (PLG/SLG/MLG) segment bazında ayarlarsınız.

• Gelir artışını PMV ile çözümler; LTV/CAC ve payback disiplininde kanalları ölçeklersiniz.

• Fiyat–paket inovasyonunu WTP ile doğrular; PLG deneyleriyle ürün içinden büyümeyi hızlandırırsınız.

• Kanal ve coğrafya açılımlarını DiD ve skor kartlarıyla kanıtlayıp, ortaklık ve M&A ile ölçek kazanırsınız.

• Kapasite–tedarik ve kaliteyi eşzamanlı yöneterek büyürken bozulmayı önlersiniz.

• Risk–senaryo–stres ile kuyruk risklerine hazırlıklı, NSM/OKR ile yürütmeye bağlı bir büyüme ritmi kurarsınız.

Serinin bu son yazısında vurguladığımız gibi, veriyi hikâyeye, hikâyeyi deneye, deneyi karara, kararı ölçeğe çeviren işletmeler, yalnız büyümez; sağlıklı ve savunulabilir büyür. Jamovi, bu yolculuğu pratikleştirir: tek dosyada şeffaf, tekrarlanabilir ve kanıta dayalı büyüme sistemi.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile İşletme Büyüme ve Genişleme Analizleri first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.

1) Veri Mimarisi: Finansı Operasyona Bağlayan Omurga

Tablolar:

• Muhasebe–finans: günlük/aylık gelir kalemleri, COGS, OPEX (satış–pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge), amortisman, finansman giderleri, vergi.

• Bilanço öğeleri: alacaklar (A/R), stoklar (INV), borçlar (A/P), duran varlık kırılımları, borç–nakit.

• Satış–pazarlama: fiyat, indirim, kampanya, kanal, sepet, iade oranı, kitle edinim maliyeti (CAC).

• Operasyon–kalite: FPY (ilk seferde doğru), hurda, yeniden işleme, teslim süresi, OTIF, COPQ (poor quality cost).

• Müşteri–destek: NPS/CSAT, çözüm süresi, şikâyet temaları, churn.

• Proje–yatırım: CAPEX, proje nakit akımları, bakım/operasyon etkileri.

Jamovi adımı: Data → Open ile tabloları alın; Merge/Join ile zaman–ürün/kanal–segment anahtarını kurun. Computeile katkı kârı (fiyat – değişken maliyet), brüt kâr, FAVÖK, sermaye kullanılan (IC), ROIC, CCC (DIO+DSO−DPO), PMV (price–mix–volume) ayrıştırması için endeksler, kâr köprüleri. Dönüşümleri Not sütununda belgeleyin (ölçüm sözlüğü ve audit trail).

2) Gelir Kalitesi ve Büyüme Sürüşleri

Metrikler: organik/inorganik büyüme, tekrar eden gelir payı, ertelenmiş gelir, iade/iskonto/indirim etkileri.
Jamovi:

• OLS: gelir büyümesi = f(fiyat endeksi, hacim, lansman, kampanya adstock, ürün karışımı, iade).

• Mediation: NPS → (tekrar alış) → gelir artışı.
  Karar: “İade oranı −1 p → net gelir +₺x/ay; NPS +3 p → tekrar alış +%y.”

3) Fiyat–Karışım–Hacim (PMV) Ayrıştırması

Amaç: Gelirdeki değişimi fiyat etkisi, ürün/kanal/segment karışımı ve hacim olarak ayrıştırmak.
Jamovi:

• Compute ile baz dönem endeksleri; su şelalesi grafiği: toplam gelir farkına PMV katkıları.
  Örnek: “Toplam +₺5,2 mn fark: fiyat +₺3,4 mn, karışım +₺1,1 mn, hacim +₺0,7 mn.”

4) Brüt Kâr ve Katkı Kârı: Ürün–Kanal–Segment Kırılımı

Metrikler: katkı marjı (%), değişken maliyet (malzeme/işçilik/lojistik), promosyon etkisi.
Jamovi:

• OLS: katkı marjı = f(ürün, kanal, iade, navlun, indirim yoğunluğu).

• Isı haritası: düşük marjlı “kırmızı alanlar” (ürün×kanal).
  Karar: Promosyon eşiği, navlun optimizasyonu, lojistik sözleşme yeniden fiyatlama; düşük marjlı kombinasyonları sadeleştirme.

5) OPEX Verimliliği: Satış–Pazarlama, G&A, Ar-Ge

Metrikler: OPEX/gelir, kanal başına edinim maliyeti (CAC), başına gelir (ARPU), G&A/çalışan, Ar-Ge/gelir.
Jamovi:

• OLS: FAVÖK marjı = f(CAC, ARPU, G&A/çalışan, Ar-Ge/gelir).

• DiD: pazarlama karması değişimi sonrası FAVÖK marj farkı.
  Karar: CAC düşüşüne en fazla katkı sağlayan kanalları ölçekleyin; düşük MROI’li kanalları durdurun.

6) FAVÖK, EBIT ve Net Kâr Köprüleri

Amaç: FAVÖK → EBIT → Net kâr dönüşümündeki etkileri bir köprü ile saydamlaştırmak.
Jamovi:

• Compute ile kalem farkları; su şelalesi: brüt kâr, OPEX, amortisman, finansman gideri, vergi katkıları.
  Karar: “FAVÖK +₺x; fakat navlun + finansman gider artırımı net kârı −₺y etkiliyor → hedge + rota optimizasyonu.”

7) Sermaye Verimliliği: ROIC, ROA, ROE

Metrikler: NOPAT, IC (çalışan sermaye + net duran varlık), borç–özsermaye, vergi oranı.
Jamovi:

• Panel OLS: ROIC = f(katkı marjı, OPEX verimi, CCC, kapasite kullanımı).

• Mediation: FPY → (COPQ ↓) → NOPAT ↑ → ROIC ↑.
  Karar: “CCC −5 gün → ROIC +0,7 pp; FPY +3 p → COPQ −₺x/ay.”

8) Nakit Dönüşüm Döngüsü (CCC): DIO, DSO, DPO

Metrikler: stok günleri (DIO), alacak günleri (DSO), borç günleri (DPO).
Jamovi:

• OLS: CCC = f(kampanya takvimi, stok politikası, vade/iskonto, tedarik ödeme şartları).

• Logit: geç tahsilat(1/0) = f(segment, vade, risk skoru).
  Karar: Dinamik iskonto ve tahsilat ritmi; yavaş dönen SKU’larda stok hedefi; tedarikçilerle ödeme dengesi.

9) Müşteri Ekonomisi: LTV/CAC ve Kohort Analizi

Metrikler: ARPU, brüt marj, churn, ortalama yaşam süresi, edinim maliyeti (CAC), geri ödeme süresi (payback).
Jamovi:

• Survival/Cox (R eklentisi): churn süresi = fOnboarding/NPS/fiyat.

• OLS/Logit: LTV = f(ARPU, marj, churn); LTV/CAC oranı ve eşikler.
  Karar: “LTV/CAC < 3 segmentleri azalt; onboarding ve destek yatırımı churn’i düşürerek LTV’yi yükseltir.”

10) Ürün–Kanal–Segment Kârlılığı (ABC/Müşteri Kârlılığı)

Metrikler: aktivite bazlı maliyet (sipariş işleme, çağrı/destek, iade lojistiği, teslim), kârlılık haritası.
Jamovi:

• OLS: katkı kârı = f(aktivite yükü göstergeleri).

• Isı haritası: negatif kârlı müşteri/segment/kombinasyonlar.
  Karar: Fiyatlandırma ve servis seviyelerini kârlılığa göre farklılaştırın; “beyaz eldiven” servisi ücretli paketleyin.

11) Kalite Maliyeti (COPQ) → Marj Köprüsü

Metrikler: hurda, yeniden işleme, iade, garanti; FPY.
Jamovi:

• OLS: marj = f(COPQ, FPY, teslim süresi).

• DiD: kalite projesi sonrası iade ve COPQ düşüşü ile marj etkisi.
  Karar: “Kalite kapısı + otomatik test → COPQ −₺x/ay; marj +y pp.”

12) Bütçe–Tahmin ve Varyans Analizi

Metrikler: bütçe, gerçekleşen, varyans (%/₺); hacim, fiyat, indirim, karışım, maliyet, verimlilik bileşenleri.
Jamovi:

• Varyans köprüsü; OLS: varyans = f(sezon, promosyon, stok-out, navlun.
  Karar: Varyansın %…’i fiyat/karışımdan; gelecek dönemde PMV planı güncellemesi; stok-out’a tampon.

13) Duyarlılık Analizleri: “Neye ne kadar hassasız?”

Konular: fiyat ±%, hammadde ±%, kur/enerji ±%, indirim eşiği, kampanya yoğunluğu.
Jamovi:

• Compute ile what-if tabloları; elastikiyet yaklaşımları.
  Örnek: “Fiyat +%3 → marj +y pp ama hacim −%x; net etki +₺z.”

14) Senaryo ve Stres Testleri: “Kötünün kötüsü”

Şoklar: kur +%12, enerji +%20, talep −%8, navlun +%15, faiz +300 bp.
Jamovi: Baz vs şok: gelir, brüt marj, FAVÖK, net kâr, CCC, ROIC.
Karar kartı: Hangi kaldıraç (hedge, alternatif tedarik, emniyet stoğu, fiyat–paket, verimlilik) en çok korur?

15) Yatırım Projeleri: NPV, IRR ve Payback

Veri: proje nakit akımları, CAPEX, risk primi; verim etkisi (FPY, lead time), gelir etkisi.
Jamovi:

• NPV/IRR hesapları (iskonto oranı ve duyarlılık);

• DiD: yatırım sonrası verim/marj farkı.
  Karar: “Otomasyon yatırımı: NPV ₺A, IRR %B, payback C ay; COPQ −₺D/ay; ROIC +E pp.”

16) Borç Yapısı ve Finansman Maliyeti

Metrikler: net borç/FAVÖK, faiz örtüşme oranı, vade yapısı, teminatlar; kur/faiz hassasiyeti.
Jamovi:

• OLS: finansman gideri = f(vade, kur, faiz, spread.

• Stres: faiz +200 bp senaryosu → net kâr duyarlılığı.
  Karar: Vade uzatma–sabit faiz karışımı; döviz pozisyonu hedge; borç covenent maksimum.

17) Vergi ve Teşvik Optimizasyonu

Metrikler: efektif vergi oranı, AR-GE teşviki, yatırım indirimi, bölgesel teşvikler.
Jamovi:

• OLS: NOPAT = f(efektif vergi, teşvik, kârlılık; kontrol).
  Karar: Teşvik–yatırım eşleşmesi; vergi planlamasıyla NOPAT optimizasyonu.

18) Finansal Performans Panosu

Kutular: gelir–PMV, brüt/katkı marjı, FAVÖK–EBIT–net kâr köprüsü, LTV/CAC, CCC (DIO/DSO/DPO), ROIC–ROA–ROE, COPQ–FPY–marj köprüsü, bütçe varyansı, senaryo–stres şeritleri.
Görseller: su şelalesi (köprüler), ısı haritası (kârlılık), kontrol grafiği (trend), radar (finansal sağlık profili).

19) Sağlamlık ve Sınırlılıklar

• Ölçüm: muhasebe sınıflandırma farkları, tahakkuk–tahsilat zamanlaması, stok değerleme yöntemi (FIFO/LIFO/ortalama), kampanya ve UTM hataları.

• Seçilim/endojenlik: fiyat–talep eşzamanlılığı, yüksek marjlı segmentlerin fazla reklama maruz kalması.

• Nedensellik: DiD, lead–lag, placebo dönem/ürün; HC/White sağlam hatalar, VIF; mevsimsellik ve makro kontrolleri.
  Jamovi protokolü: Varsayımları Not’ta yazın; metrik tanımlarını standartlaştırın; veri gizliliği–etik.

20) Uygulama Yol Haritası (8 Hafta)

• Hafta 1–2: Veri sözlüğü; gelir–COGS–OPEX–bilanço birleşimi; PMV ve katkı marj hesapları.

• Hafta 3–4: FAVÖK/EBIT/net kâr köprüleri; LTV/CAC ve CCC; ROIC panel modeli.

• Hafta 5–6: COPQ–marj köprüsü; ürün/kanal kârlılık haritası; bütçe–varyans; duyarlılık tabloları.

• Hafta 7–8: Senaryo–stres; yatırım NPV/IRR; finansal pano v1; karar kartı kitaplığı.

• Sürekli: Sağlamlık testleri; mevsim–makro güncellemeleri; ROI ve nakit disiplin ritmi.

Finansal performans; geçmişi anlatan bir rapor değil, geleceği tasarlayan bir disiplindir. Jamovi ile finansı; pazar–ürün–kanal–operasyon–müşteri verileriyle aynı masada birleştirip, kâr–nakit–sermaye üçlüsünü nedensel olarak yönetebilirsiniz. Gelir büyümesini fiyat–karışım–hacim bileşenlerine ayırır, katkı marjını lojistik–indirim–iade gibi sürücülere bağlar, OPEX verimliliğini FAVÖK’e çevirir, ROIC’i CCC ve verim projeleriyle yükseltir, LTV/CAC ile sürdürülebilir büyümenin sınırlarını çizersiniz. Senaryo–stres ve yatırım NPV/IRR analizleriyle sermayeyi en çok değer yaratan hamlelere yönlendirir, köprü ve panolarla yönetim dilini etki (TL/pp) + güven aralığı + süre + sorumluformatında standartlaştırırsınız.

Son söz: Veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı nakde çeviren bir finansal analiz sistemi; belirsizlikte yön bulmanın pusulasıdır. Jamovi, bu pusulayı hem teknik hem pratik kılar: tek dosyada şeffaf, tekrarlanabilir ve kanıta dayalı finans yönetimi.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile İşletme Finansal Performans Analizi first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.

1) Veri Mimarisi: Rekabetin görüngüsü

Tablolar:

• Talep–satış: birim/satış, fiyat, iskontolar, promosyon, stok–servis seviyesi, iade.

• Pazar ve pay: toplam kategori hacmi, rakip payları, fiyat bandı dağılımları, kanal payları (offline/online/marketplace/bayi), bölge–şehir kırılımı.

• Pazarlama–medya: harcama, gösterim–erişim, tıklama–dönüşüm, kreatif temaları, UTM etiketleri, adstock türevleri.

• Ürün–kalite: özellik matrisi, kalite maliyeti (COPQ), FPY, şikâyet temaları, NPS/CSAT.

• Kanal–lojistik: sipariş karşılama hızı, OTIF, navlun, geri dönüş lojistiği.

• Rakip olayları: yeni ürün, fiyat değişimi, kampanya, kanal genişlemesi, PR/itibar haberleri.

• Makro: gelir/işsizlik, kur/emtia, mevsim/özel günler.

Jamovi adımı: Data → Open ile tabloları içe alın; Merge/Join ile ürün–kanal–bölge–hafta anahtarı kurun. Compute ile z-skor, hareketli ortalama, adstock, fiyat endeksi, rekabet yoğunluğu endeksi (Rakip promosyon sayısı/kanal), olay kuklaları (rakip lansmanı). Tüm dönüşümleri Not alanında belgeleyin (audit trail).

2) Talep–Fiyat Elastikiyeti ve Çapraz Etkiler

Metrikler: kendi fiyat elastikiyeti, çapraz elastikiyet (rakip fiyatı, ikame/komplementer ürün).
Jamovi:

• OLS/GLM: ln(satış) = f(ln(fiyat), ln(rakip fiyat), promosyon, sezon, adstock, stok, kalite).

• Segment etkileşimi: ürün × kanal × bölge.
  Karar kartı: “Kanal A’da elastikiyet −1,6, Kanal B’de −0,9 → esnekliği yüksek kanalda fiyat adımı küçük; düşük esneklide paket–değer artır.”

3) Pazar Bölümlendirme ve Hedefleme

Metrikler: demografik/psikografik değişkenler, kullanım yoğunluğu, kalite–fiyat hassasiyeti, kanal tercihi.
Jamovi:

• Kümeleme (k-means): segment sayısı 3–6; silhouette ile doğrulama.

• ANOVA/OLS: segment × NPS/ARPU/retention farkları.
  Örnek: “Değer odaklı segmentte paket B, premium segmentte paket C; orta segmentte kanal dönüşümüyle erişim.”

4) Konumlandırma Haritaları: Değerin görseli

Metrikler: algılanan kalite, fiyat, hizmet seviyesi, inovasyon, sürdürülebilirlik.
Jamovi:

• Faktör analizi ile boyut çıkarımı; iki eksenli harita (kalite–fiyat; inovasyon–hizmet).
  Karar: “Maliyet lideri rakipler boşlukta; ‘erişilebilir kalite’ konumuna geçiş.”

5) Değer Önerisi Testi: Hipotez → Kanıt

Metrikler: başlık/mesaj testleri, sosyal kanıt (uzman/inceleme), fayda–kanıt–özel durum dengesi.
Jamovi:

• A/B: başlık, görsel, USP; güç analizi ile örneklem.

• OLS/Logit: kayıt/aktivasyon = f(mesaj, kanal, segment).
  Sonuç: “Kanıt + rakip farkı içeren başlık → aktivasyon +%13; segment X’te +%18.”

6) Fiyatlandırma ve Paket Stratejisi

Metrikler: ARPU, churn, sepet, indirim payı, değer algısı, WTP (conjoint/choice).
Jamovi:

• Conjoint (R eklentisi) ile part-worth ve WTP tahminleri.

• Logit: churn = f(fiyat, paket, özellik, segment, kanal).
  Karar: “Modüler eklenti + değerli özelliği orta pakete aç; ARPU ↑, churn ↓.”

7) Kanal ve Dağıtım: Erişim–Maliyet–Deneyim dengesi

Metrikler: kanal payı, dönüşüm, iade, lojistik maliyet, OTIF, kanal çatışması.
Jamovi:

• OLS: marj = f(kanal, navlun, iade, fiyat bandı).

• DiD: marketplace genişlemesi sonrası satış/NPS etkisi.
  Karar: “Marketplace’te görünürlük için ‘ya kazan ya öğren’ limiti; kendi kanalda sadakat–değer odaklı paket.”

8) Tedarik ve Kapasite: Rekabetin operasyon temeli

Metrikler: lead time, kapasite kullanım oranı, tedarik güvenilirliği, alternatif kaynak sayısı.
Jamovi:

• Logit: stok-out(1/0) = f(lead time, güvenlik stoğu, çift kaynak).

• OLS: teslim gecikmesi = f(rota, navlun, gümrük, mevsim).
  Karar: “Çift kaynak + buffer; kritik parçaya nearshoring; kampanya takvimine göre kapasite kaydırma.”

9) Rakip Tepkisi ve Oyun Mantığı (Basitleştirilmiş)

Metrikler: rakip fiyat/promo/tanıtım hamlelerinin zaman damgaları, etki yarı ömürleri.
Jamovi:

• OLS/Logit: satış/pay = f(rakip fiyat/promo gecikmeli değişkenleri, bizim hamleler).

• Event study: rakip lansmanı penceresi (−2…+8 hafta).
  Karar: “Rakip kampanya süresince fiyat yerine paket değerini yükselt; sonrasında ‘geri çağırma’ teklifi.”

10) Giriş–Genişleme Ekonomisi: Bölge/Ülke kararları

Metrikler: pazar büyüklüğü, satın alma gücü, lojistik ve vergi, rekabet yoğunluğu, kanal erişimi.
Jamovi:

• Skor kartı (0–100) + OLS: ilk 90 gün satış = f(skor, lansman sırası, yerelleştirme.

• DiD: erken vs geç girilen pazarlarda etki.
  Karar: “Skor >70 pazarlarda eşzamanlı lansman; <55’te önce pilot, içerik yerelleştirmesi sonrası ölçek.”

11) Platform–Ağ Etkileri ve İki-Taraflı Pazarlar

Metrikler: taraf A/B kullanıcı sayısı, eşleşme oranı, içerik/ürün kalitesi sinyalleri, viral katsayı (k).
Jamovi:

• Mediation: davet → (ağ yoğunluğu) → retention/ARPU.

• Logit/OLS: eşleşme oranı = f(kalite sinyali, moderasyon, arama).
  Karar: “Kürasyon + itibar puanı; düşük kaliteli içeriği azaltmak için sinyal–ödül.”

12) Marka, İtibar ve PR: Talep yaratımının kaldıraçları

Metrikler: ses payısı (SOV), his (pozitif/negatif), haber kalitesi, düzeltme erişimi, influencer–uzman işbirliği.
Jamovi:

• DiD: PR programı sonrası SOV/his ve satış etkisi;

• OLS: marka araması = f(SOV, his, reklam adstock).
  Karar: “Uzman kanıtı + kısa mesaj; SOV +4 p, marka araması +%10.”

13) Kalite–Deneyim–Marj Köprüsü

Hipotez: COPQ ↓ → iade ↓, NPS ↑ → pazar payı ve marj ↑.
Jamovi:

• OLS: marj = f(COPQ, NPS, teslim süresi, fiyat bandı, kanal.

• Mediation: kalite iyileştirmesi → (NPS/FPY) → ARPU/marj.
  Karar: “Kritik hata giderimi COPQ −₺x/ay; NPS +2,7 p; marj +y pp.”

14) Deneyler: Fiyat, Paket, Kanal ve Mesaj

Konular: fiyat adımı, paket bileşimi, kanal sayfası, sosyal kanıt türü, teklif süresi.
Jamovi:

• A/B ve güç analizi;

• Heterojenlik: segment×varyant; çoklu test için hatayı kontrol edin.
  Örnek: “Paket C’de premium destek → churn −1,2 p; ARPU +₺z.”

15) Doğal Deneyler (DiD): Rakip hamlesi ve politika değişikliği

Durum: belirli bölgede rakip agresif kampanya, başka bölgede yok.
Jamovi:

$$Y=\alpha +\beta (\text{Tedavi}\times \text{Sonrası})+\gamma X+\epsilon$$

Paralel eğilim grafikleri şart.
Rapor: “Rakip kampanyası süresince satış −%7; karşı hamle paketiyle fark −%3’e indi (g.a.).”

16) Portföy ve Sermaye Tahsisi: ROIC ve risk dengesi

Metrikler: ürün/kanal bazında ROIC, NPV, geri ödeme; risk (σ), başarısızlık olasılığı.
Jamovi:

• Monte Carlo (R eklentisi): proje NPV dağılımı, P5–P95;

• Verim sınırı: risk–getiri grafiği; kaynak tahsisi şelalesi.
  Karar: “ROIC/₺ en yüksek 3 hamleye öncelik; risk–getiri dengesinde keşif ≥%20.”

17) Tedarik–Fiyat–Kur Şokları: Stres Testi

Şoklar: kur +%12, navlun +%20, rakip agresif fiyat, talep −%8.
Jamovi: Baz vs şok: marj, pay, NPS, stok-out, OTIF; karar kartı: hangi kaldıraç (hedge, alternatif tedarik, emniyet stoğu, fiyat adımı, paket değer) en çok etki yaratır?

18) Rekabet Yoğunluğu Endeksi ve Savunma

Metrikler: kanal × hafta başına rakip kampanya sayısı, fiyat bandında yoğunluk, ürün ömrü hızları.
Jamovi:

• OLS: pay = f(rekabet yoğunluğu endeksi, bizim adstock, fiyat farkı).
  Karar: Yoğunluk yüksekse fiyat savaşından kaçın; farklılaşma ve hizmet kalitesine yatırım.

19) Yönetim Panosu: Tek sayfada rekabet

Kutular: elastikiyetler (kendi–çapraz), segment ve konumlandırma, WTP ve paket etkisi, kanal marjları, rekabet yoğunluğu, rakip olay takvimi, PR SOV/his, COPQ–NPS–marj köprüsü, DiD sonuçları, senaryo ve Monte Carlo P5–P95.
Görsel dil: ısı haritası (segment×kanal fırsatı), su şelalesi (marj/pay fark katkıları), radar (değer boyutları), kontrol grafiği (pay–ARPU trendi).

20) Sağlamlık ve Etik

• Ölçüm: UTM hataları, stok–talep eşleştirme, iade kodlama;

• Seçilim/endojenlik: fiyat–talep eşzamanlılığı, kampanya hedeflemesi;

• Nedensellik: DiD, lead–lag, placebo dönem/ürün; HC/White sağlam hatalar, VIF; alt örneklem (kanal/bölge); mevsimsellik kontrolleri.

• Etik: fiyat ve mesaj denemelerinde şeffaflık; savunmasız gruplara adil yaklaşım; kişisel verilerde gizlilik ve onay.

Rekabet, “kim daha çok bağırır?” değil; kim daha iyi ölçer, öğrenir ve sermayeyi doğru hamleye bağlar sorusudur. Jamovi; pazar–müşteri–ürün–kanal–rakip verilerini aynı masada toplayıp, elastikiyetler, segment–konumlandırma, WTP–paket, kanal–lojistik, kalite–deneyim–marj köprüsü, PR–SOV–talep, DiD ve A/B ile nedensel netlik sağlar. Senaryolar ve Monte Carlo ile kuyruk riskleri görünür; portföy panosunda risk–getiri dengesi yönetilir; karar kartlarında etki (TL/pp) + güven aralığı + süre + sorumlu netleşir.

Uygulama yol haritası:

1. Hafta 1–2: Veri birleştirme, ölçüm sözlüğü, adstock–fiyat–rekabet endeksi dönüşümleri.

2. Hafta 3–4: Elastikiyet modelleri, segment–konumlandırma, WTP/Conjoint; ilk A/B’ler.

3. Hafta 5–6: Kanal–marj analizi, tedarik–kapasite ve stok-out modeli, COPQ–NPS–marj köprüsü.

4. Hafta 7–8: DiD (rakip/politika), senaryo–stres, Monte Carlo ve portföy; yönetim panosu v1; karar kartı kitaplığı.

5. Sürekli: Sağlamlık, placebo, lead–lag; mevsim–rekabet yoğunluğu güncellemeleri; etik ve gizlilik denetimleri.

Son söz: Veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı pay ve marja çeviren bir rekabet sistemi, fiyat savaşına değil değer mimarisine yaslanır. Jamovi ile rekabeti rakiplerin hamlelerinden değil; müşteri ve ekonomi üzerinden yönetirsiniz: doğru segmentte doğru değer önerisi, doğru kanalda doğru paket ve fiyat. Böylece pay artar, marj korunur, marka güçlenir—kısa vadede kazanırken, uzun vadede de savunulabilir bir avantaj kurarsınız.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile İşletme Rekabetçi Strateji Analizleri first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.