1) Veri Mimarisi: Uçtan Uca Omurga

Tablolar:

• Talep–satış: sipariş tarihi, sevk tarihi, SKU, miktar, kanal, kampanya, iade.

• Stok–WMS: giriş/çıkış hareketleri, lokasyon, parti/lot, yaş, envanter günleri, raf doluluk.

• Tedarik: sipariş, vaat edilen teslim (ETA), gerçekleşen teslim (ATA), teslim süresi bileşenleri.

• Taşıma–TMS: navlun, taşıma modu (kara/deniz/hava/çoklu), yükleme tarihi, varış tarihi, gecikme, hasar.

• Maliyet: birim navlun, elleçleme, depolama, gümrük, bekleme/demuraj, enerji.

• Risk–harici: hava/liman sıkışıklığı göstergeleri, kur, yakıt endeksi (BAF), jeopolitik risk işaretleri.

Jamovi adımları: Data → Open ile içe aktarın; Merge/Join ile SKU–lokasyon–tarih anahtarında birleştirin; Compute ile hafta/ay türetin, reelleştirme (kur ve yakıt endeksi), gecikme (ATA–ETA) ve sipariş karşılama süresi (OTD) hesaplarını kurun. Her dönüşümü Not sütununda yazın; denetim izi (audit trail) kritik.

2) Keşifsel Pano: Akışı Görselleştirme

• Stacked area: talep kanalları (perakende, e-ticaret, B2B) paylarının zamansal evrimi.

• Isı haritası: SKU–lokasyon bazında hizmet seviyesi (fill rate) ve OTIF (On Time In Full).

• Dual-axis line: net talep ↔ stok günleri; stok-outs ile satış kayıplarının aynı grafikte işaretlenmesi.

• Treemap: navlun maliyetinin mod–rota–taşıyıcı kırılımı.

Yorum: Kanallarda mevsimsellik ve kampanya etkileri belirgin ise stok politikasında dinamik güvenlik stoğu gereklidir; navlun treemap’i “nerede yağlı katman var?” sorusunu yanıtlar.

3) Talep Tahmini: Basit, Mevsimsel ve Dış Değişkenli

Jamovi’de doğrudan ARIMA/ETS arayüzü sınırlıdır; ancak regresyon + mevsimsel kuklalar + dış değişkenler ile güçlü “ex-ante” tahmin kurabilirsiniz:

Talept=α+β1Trendt+∑γmAym+δ1Fiyatt+δ2Kampanyat+δ3RakipFiyatt+ϵtTalept​=α+β1​Trendt​+∑γm​Aym​+δ1​Fiyatt​+δ2​Kampanyat​+δ3​RakipFiyatt​+ϵt​

• Out-of-sample doğrulama: son 3–6 ayı test seti yapın, MAPE/WAPE raporlayın.

• Hiyerarşik (SKU→kategori→aile) toplulaştırma ve oransal ayrıştırma ile çelişkisiz tahmin seti.

Karar kartı: “SKU-123 MAPE %9, kampanya kuklası etkisi +%18; güvenlik stoğu faktörünü 1,25→1,35 çek.”

4) Hizmet Seviyesi ve Güvenlik Stoğu: Stok-Outs’a Karşı Kalkan

Temel metrikler:

• Fill Rate = Karşılanan miktar / Talep

• OTIF = Zamanında ve eksiksiz teslim oranı

• Stok günleri = Ortalama stok / Günlük talep

Jamovi hesapları:

• Güvenlik stoğu (normal yaklaşım): SS=z⋅σLSS=z⋅σL​, burada σLσL​ teslim süresi boyunca talep standart sapması; $z$ hedef hizmet seviyesi z-skoru.

• Sipariş noktası: ROP=μL+SSROP=μL​+SS.

• Döngü servisi yerine fill rate hedefleri için stok simülasyonu (R eklentisi) veya jamovi’de what-if tabloları.

Örnek olay: “Sezon öncesi teslim süresi 12→18 güne uzadı; σLσL​ arttı. SS +%22; stok günleri +3.2 gün; nakit etkisi ₺x.”

5) ABC–XYZ Sınıflandırması: Farklı SKU, Farklı Politika

• ABC: ciro/kâr katkısına göre A (yüksek), B (orta), C (düşük).

• XYZ: talep değişkenliğine göre X (düşük), Y (orta), Z (yüksek).
  Jamovi adımı: Compute ile katkı ve varyans; çapraz matris (A/X öncelikli stoklama, C/Z siparişe göre üretim). Politika: A/X için yüksek hizmet seviyesi, C/Z için düşük stok–yüksek çeviklik.

6) Tedarikçi Performansı: OTD, Kalite ve Risk Puanı

Göstergeler:

• OTD (On-Time Delivery) = Zamanında teslim oranı

• PPO (Perfect Purchase Order) = Zamanında + doğru miktar + hasarsız + doğru dokümantasyon

• Defect ppm, karantina süresi, parti reddi

Jamovi: Tedarikçi başına metrikleri çıkarın; logit modeliyle “gecikme (0/1) = f(mesafe, Incoterm, sezon, tedarikçi geçmişi)” tahmin edin. ROC/AUC ile riskli tedarikçi eşikleri; pareto ile ilk 10 tedarikçinin toplam gecikme yükü.

7) Taşıyıcı ve Rota Analizi: Zaman–Maliyet–Güvenilirlik Üçgeni

• Transit time dağılımları (kutu–violin),

• On-time pick-up/delivery,

• Hasar oranı,

• Rota başı navlun (₺/kg, ₺/m³, ₺/TEU).

Jamovi: Çoklu ANOVA/OLS: navlun = f(mod, rota, sezon, yakıt endeksi, yükleme türü). Etkileşim (mod × sezon) ile pik dönemi risk primi. Karar: Rota çeşitlendirme, intermodal seçenek, sözleşme yeniden fiyatlaması.

8) Yük Planlama ve Konsolidasyon: Boşluk Maliyeti

Doluluk oranı (fill factor), ağırlık/hacim kısıtı eşikleridir.
Jamovi hesapları: Parsiyel gönderilerde konsolidasyon senaryosu → navlun/ürün düşüşü. What-if: “Çıkış frekansı 3/gün → 2/gün; doluluk +12pp, navlun/ürün −₺0,18; OTIF etkisi nötr/±”.

9) Depo Operasyonları: KPI’lar ve İş Gücü Planlama

KPI’lar: Satış siparişi satır başı işçilik dakikası, dalga verimliliği, hatasız toplama, kapıya kadar süre, forklift km, lokasyon doluluğu, SKU başına lokasyon sayısı.
Jamovi: Kontrol grafikleri ile toplama süresi ve hata oranı; regresyon: işçilik dakikası = f(satır sayısı, mesafe, toplama stratejisi, kapasite kullanım). Karar: Slotting (ABC bazlı), pick-to-light, wave ayarı, e-siparişlerin ayrı akışı.

10) Stok Yaşı ve Bozulma: FIFO–FEFO ve Fire Yönetimi

Bozulabilir ürünlerde FEFO (First Expired First Out) kritik.
Jamovi: Parti bazında yaş dağılımı ve stok yaşı ısı haritası; fire olasılığı için logit: f(yaş, sıcaklık, lokasyon). Aksiyon:Soğuk zincir ihlali alarm eşikleri, çapraz-dok (cross-dock) ve ileri depo.

11) Navlun ve Yakıt: BAF Geçişkenliği

Yakıt endeksi (BAF) navluna nasıl yansıyor?
Jamovi OLS: navlun değişimi = a + b×yakıt endeksi + c×kur + d×talep göstergesi + etkileşim (mod × yakıt). Bulgular:Deniz modunda b↑, kara modunda kur etkisi ↑. Sözleşme: Yakıt formülasyonu ve otomatik ayarlama bandı.

12) Gümrük ve Dokümantasyon: Zaman–Maliyet Etkisi

Belge hataları gecikmenin “sessiz” kaynağıdır.
Jamovi: Gecikme (saat) = f(belge sayısı, özel izin, ofis yoğunluğu, tatil kuklası). Öncesi–sonrası: e-fatura/e-belge geçişi sonrası gecikme −x saat, demuraj −₺y.

13) Tersine Lojistik: İade ve Yeniden Değer Kazandırma

İade oranı, kârlılığın sessiz düşmanıdır.
Jamovi logit: “iade (0/1) = f(kanal, teslim süresi, ürün türü, paketleme, müşteri segmenti)”. Marjinal etkiler: Hangi kanalda eğitim/ambalaj yatırımı iade düşürür? Karar: “Refurbish” vs “hurda” için eşiğe dayalı karar tablosu.

14) Çok Kriterli Taşıyıcı Seçimi: Maliyet + Risk + ESG

Sadece en ucuz navlun, en iyi navlun değildir.
Jamovi: Z-skor normalizasyonu (maliyet, OTIF, hasar ppm, karbon yoğunluğu, sözleşme uyumu) → bileşik puan. Ağırlık duyarlılığı için what-if: ESG ağırlığı 0,1→0,3 olduğunda sıralama nasıl değişiyor?

15) ESG ve Karbon Ayak İzi: Lojistikte “Gölge Maliyet”

Karbon yoğunluğu (kgCO₂e/ton-km, TEU-km), ambalaj atığı, yakıt türü.
Jamovi Compute: carbon_cost = ton_km × emisyon_faktörü × karbon_fiyatı. DiD: Alternatif yakıt/optimizasyon sonrası karbon/ürün −%p; maliyet +/−₺q. Karar: Karbon bütçesi ve müşteri sözleşmelerine yeşil SLA eklemek.

16) Risk Haritası ve Stres Testleri: “Ne Olursa?”

Risk blokları: tedarikçi, taşıyıcı/liman, döviz–yakıt, jeopolitik, doğal afet, BT/ERP kesintisi.
Jamovi: Değişkenleri z-skorla birleştirip bileşik risk endeksi çıkarın; korrelasyon matrisi ile ortak şokları görün. Senaryo: “Liman A tıkanırsa +7 gün; navlun +%25; talep –%5” → OTIF, stok günleri, nakit etkisi, emniyet stoku ve rota değişimi önerisi.

17) Planlama Döngüsü: S&OP’den S&OE’ye

S&OP (Aylık satış–operasyon planı) ile S&OE (Haftalık yürütme) arasında veri köprüsü.
Jamovi: Tahmin–plan–gerçekleşen farkları; bias ve MAPE; uyum notları (sapma gerekçesi). Karar: “Kısa vadede S&OE’de güvenlik stoğu +1,5 gün; orta vadede tedarikçi B ikincil kaynak.”

18) Nakit Döngüsü ve Çevrim Sermayesi

CCC (Cash Conversion Cycle) = Stok günleri + Alacak günleri − Borç günleri.
Jamovi Compute: CCC’yi aylık çıkarın; OLS: nakit ihtiyacı = f(stok günleri, navlun ön ödeme, kur, kampanya yoğunluğu). Bulgular: Stok günlerinde −2 gün → CCC −2 gün, net işletme sermayesi −₺x.

19) Maliyet–Hizmet Optimumu: Verimlilik Sınırı

Etkinlik sınırı (frontier) mantığıyla hizmet seviyesi (OTIF) ve maliyet/ürün arasında verimlilik sınırı çizin.
Jamovi: Her rota–mod–taşıyıcı noktası; frontier’e uzaklık verimsizlik. Karar: Frontier’a yaklaşmak için konsolidasyon + rota veya mod değişimi.

20) Sağlamlık ve Duyarlılık: Modelin Nesi Eksik?

• Ölçüm hatası: yanlış zaman damgası, eksik iade kodu.

• Seçilim: “iyi” taşıyıcıya zaten basit rotalar veriliyor olabilir.

• Eşanlılık: talep artınca hem navlun hem gecikme yükseliyor.
  Jamovi protokolü: HC/White sağlam hatalar, VIF çoklu bağlantı, placebo rotalar, alt örneklem (pik/normal sezon), alternatif gecikme pencereleri. Belirsizliği (güven aralığı) rapora ekleyin.

Tedarik zinciri bir akış yönetimi sanatıdır: doğru miktarı, doğru zamanda, doğru yerde, doğru maliyetle ve doğru izlenebilirlikle buluşturmak. Bu; talep tahmini, stok politikası, tedarikçi–taşıyıcı seçimi, depo operasyonları, navlun ve yakıt formülleri, gümrük ve dokümantasyon, iade–tersine akış, ESG–karbon ve nihayet risk–senaryo yönetiminin tek bir masada buluşmasını gerektirir. Jamovi, veriyi bu masada tekrarlanabilir ve denetlenebilir bir akışa dönüştürür:

1. Görünürlük: Fill rate, OTIF, stok günleri, gecikme, navlun/ürün, depo verimi ve tedarikçi–taşıyıcı KPI’ları aynı panelde.

2. Nedensellik: Regresyon–logit ile gecikmenin sürücüleri, yakıt–navlun pass-through, iade riskinin ambalaj/kanal–teslim süresi ile ilişkisi; DiD ile süreç/teknoloji yatırımlarının etkisi.

3. Denge: Hizmet seviyesi–maliyet frontier’ı; ABC–XYZ politikası; konsolidasyon–frekans dengesi; FEFO ve soğuk zincir ihlali yönetimi.

4. Dayanıklılık: Liman tıkanıklığı, yakıt şoku, kur dalgalanması ve talep düşüşü senaryolarının stok, OTIF, marj ve nakit üzerindeki etkilerinin karar kartına çevrilmesi.

5. Sürdürülebilirlik: Karbon/ürün ve yeşil SLA’ların sözleşmelere entegrasyonu; ESG ağırlık duyarlılığı ile taşıyıcı seçiminin güncellenmesi.

Uygulamaya dönük yol haritası:

• Adım 1: Veri boru hattını kurun (talep–stok–WMS–TMS–tedarik–maliyet). Dönüşümleri jamovi’de Not ile belgeleyin.

• Adım 2: Keşif panosunu açın (OTIF, fill rate, stok günleri, navlun treemap, gecikme ısı haritası).

• Adım 3: Çekirdek modelleri koşturun (talep tahmini, güvenlik stoğu–ROP, tedarikçi/taşıyıcı risk, yakıt–navlun geçişkenliği, iade logiti).

• Adım 4: Operasyon modülleri (depo–slotting, konsolidasyon, FEFO, gümrük e-belge) için öncesi–sonrası/DiD ölçümleri.

• Adım 5: Risk–senaryo–karar kartları (liman şoku, yakıt +%25, kur +%10, talep –%5; alternatif rota–mod–stok seviyesi).

• Adım 6: ESG–karbon maliyeti entegrasyonu ve yeşil SLA; nakit döngüsü ve CCC izleme.

Son söz: Tedarik zincirinde “mükemmellik”, sıfır gecikme değil; ölçtükçe iyileşen ve şoklara hızla uyarlanan bir sistem kurmaktır. Jamovi, bu sistemin sessiz ama güçlü motorudur: veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı ölçülebilir etkiyedönüştürür. Böylece zinciriniz yalnız hızlı ve verimli değil, şeffaf, esnek ve sürdürülebilir hâle gelir.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile Tedarik Zinciri ve Lojistik Analizi first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.

1) Veri Mimarisi: Çok Kaynaklı Boru Hattı

Gelişen pazar analizi için veriyi üç katta toplayın:

• Makro–fiyat–finans: Reel GSYH büyümesi, TÜFE, ÜFE, politika faizi, kur (NEER/REER), CDS/spread, işsizlik, tüketici güveni.

• Mikro–pazar: Satış (adet/ciro), birim fiyat, indirim, iade, kanal (modern/geleneksel/e-ticaret), kampanya, stok, servis seviyesi.

• Politika–lojistik: Tarife/NTB, yerelleşme şartları, teşvik hibeleri, KDV/özel vergiler, navlun, teslim süresi, gümrük bekleme.
  Jamovi adımları: Data → Open ile tüm tabloları içe alın; Merge/Join ile dönem–ürün–kanal–bölge anahtarında birleştirin; Compute ile reelleştirme (TÜFE/deflatör), kur çevrimi, gecikmeli değişkenler ve not sütunu ile izlenebilirlik sağlayın.

2) Keşifsel Pano: Büyüme-Fiyat-Mix Üçgeni

• Stacked area: Kanal paylarının (modern/geleneksel/e-ticaret) zaman içindeki evrimi.

• Dual-axis line: Adet büyümesi ↔ reel birim fiyat; promosyon yoğunluğu ile eş hareket.

• Treemap: İlk 10 SKU/ürünün ciro payı (konsantrasyon).
  Yorum: Adet ve reel fiyatın eşzamanlı artışı “sağlıklı büyüme”, sadece fiyat artışı “enflasyonist büyüme”, yalnız adet artışı ise “fiyatlama gücü sınırlı” sinyali verir.

3) Talep–Fiyat Ayrıştırması: Esneklikler ve Mix Etkisi

Model:

Δlog⁡(Adet)=β0+β1Δlog⁡(Reel Fiyat)+β2Δlog⁡(Gelir)+β3Z+ϵΔlog(Adet)=β0​+β1​Δlog(Reel Fiyat)+β2​Δlog(Gelir)+β3​Z+ϵ

Burada $Z$: kampanya, rakip fiyat endeksi, mevsimsellik, stok-out. Jamovi’de Linear Regression ile fiyat esnekliği (β₁) ve gelir esnekliği (β₂) tahmin edilir; ürün karışımı (mix) için premium/ekonomik segment kuklaları eklenir. Politika/strateji: Esnekliği düşük SKU’larda fiyatlandırma gücü; esnekliği yüksek SKU’larda hacim/kanal oyunu.

4) Kur–Enflasyon–Faiz Üçgeni: Geçişkenlik ve Zamanlama

Kur şoklarının tüketici fiyatına yansıması gecikmeli ve eksik olabilir. Jamovi’de gecikmeli kur (t-1, t-2) ve ÜFE/TÜFE farkı ile:

Δlog⁡(Reel Fiyat)=α+∑kθkΔlog⁡(Kurt−k)+ϕΔlog⁡(U¨FE)+ηΔlog(Reel Fiyat)=α+k∑​θk​Δlog(Kurt−k​)+ϕΔlog(U¨FE)+η

Toplam geçişkenlik ∑θk∑θk​ raporlanır; etkileşim (yerli girdi payı × kur) ile ithal bağımlılığın hassasiyeti ölçülür. Karar: Hedging, yerelleşme eşiği, fiyat güncelleme periyodu.

5) Tüketici Segmentasyonu: Demografik, Davranışsal, Coğrafi

Jamovi’de k-means (R eklentisi) ile harcama, adet, sepet büyüklüğü, indirim duyarlılığı, tekrar satın alma gibi metriklerden kümeler; ANOVA ile kümeler arası farklar test edilir. Çıktı: “Değer avcıları”, “kolaylık arayanlar”, “marka bağlısı” segmentleri; her biri için ürün–fiyat–kampanya reçetesi.

6) Kanal Ekonomisi: Modern, Geleneksel ve E-Ticaret

Kanal kuklaları ve etkileşim (kanal × kampanya/indirim) ile kanal başına ROAS, kanal pay elastikiyeti ölçülür. Jamovi’de OLS ile ciro/adet, logit ile “ürünün e-ticarette bulunurluğu” analiz edilir. Örnek: E-ticarette indirim 1 puan artınca hacim esnekliği x; fakat iade oranı da y artıyor.

7) Fiyatlandırma ve İskonto Mimarisi: CVP ve Marj Disiplini

Jamovi’de Compute ile “katkı kârı = fiyat – birim değişken maliyet”; BEP:

BEP (adet)=Sabit GiderFiyat−Deg˘is¸ken MaliyetBEP (adet)=Fiyat−Deg˘​is¸​ken MaliyetSabit Gider​

What-if tablolarında kur, maliyet, vergi, navlun değişimleri koşturulur. Karar: İskonto basamakları, kanal-özgü hedef marj, kampanya ROI.

8) Regülasyon ve Teşviklerin Ölçümü: DiD Tasarımı

Doğal deney: Teşvik (KDV indirimi, yatırım desteği, ithalat kolaylığı) devreye giren ülke/segment Tedavi, benzeri Kontrol. Jamovi’de etkileşim (tedavi × sonrası) ile β etki; paralel eğilim grafiği önkoşul. Sonuç: “Yatırım teşviki sonrası premium segmentte adet +%x (g.a. [a;b])”.

9) Lojistik–Navlun ve Erişim Maliyeti

Teslim süresi/navlun artışı birim maliyet ve stok riskini büyütür. Jamovi’de navlun endeksi bağımsız, birim maliyet ve stok devir hızı bağımlı; olay penceresi (yeni depo/hub açılışı) ile önce–sonra etkisi. Karar: Bölgesel hub, güvenlik stoku ve rota çeşitlendirmesi.

10) Yerelleşme ve Tedarik: Ara Malı Eşiği

intermediate_share (ithal ara payı) türetin; etkileşim (kur × ara pay) ile kur şok hassasiyeti; hedging var/yok veya lokal tedarik var/yok kuklası ile DiD. Çıktı: Yerelleşmenin “marj ve fiyat stabilitesi” üzerindeki etkisi.

11) Ticaret Politikası ve Pazar Girişi: STA/NTB/CBAM Yansımaları

Jamovi’de gravity-lite: Hedef ülke GSYH, mesafe (proxy), STA/NTB kuklaları, CBAM riski; bağımlı: ihracat hacmi/birim değer. Etkileşim (CBAM × CO₂ yoğunluğu) ile sektör hassasiyeti; karar: ürün karması revizyonu, yeşil sertifikasyon/izlenebilirlik yatırımları.

12) Dijital Penetrasyon ve Fintech: Ödeme–Sepet–Dönüşüm

E-cüzdan/BNPL yaygınlığı, kart penetrasyonu ve genişbant hızı dönüşüm oranını etkiler. Jamovi’de logit: “satın alma (0/1) = f(ödeme yöntemi, teslimat seçeneği, sepet büyüklüğü)”. Etkileşim (BNPL × düşük gelir segmenti) ile erişilebilirlik etkisi.

13) Marka–Ürün Mimarı ve Lansman Başarısı

Yeni ürün lansmanlarında probit/logit ile “3 ayda %X pazar payını geçme” olasılığı; bağımsızlar: kanal bulunurluğu, marketing GRP, fiyat konumlandırma (premium/ekonomik), rakip lansman. Jamovi’de marjinal etkiler: “Raf bulunurluğu +10 p → başarı olasılığı +q p.”

14) Rakip ve Fiyat Endeksi: Fiyatlama Gücü Testi

Rakip birim fiyat endeksi ile eşzamanlı ve gecikmeli ilişkiler; etkileşim (marka gücü × rakip indirim) ile pass-through. Yorum: Yüksek marka gücü → rakip indirimine duyarlılık düşer; fiyat liderliği imkânı.

15) ESG ve İtibar Riski: Uyum–Talep–Marj

ESG skorları/donanımı (enerji verimliliği, ambalaj geri dönüşümü, tedarik izlenebilirliği) ile talep ve marj ilişkisi Jamovi’de çoklu regresyonla test edilir. DiD: “yeşil etiket” alan ürün × sonrası. Politika: Gelişen pazarda genç tüketicilerde talep elastikiyeti ESG lehine artabilir.

16) Risk Haritası: Makro–Finans–Jeopolitik–Operasyon

Jamovi’de z-skor normalizasyon: kur volatilitesi, enflasyon, faiz, CDS, navlun, regülasyon değişim sıklığı. Bileşik risk endeksi ile pazarların sıralaması; korelasyon matrisiyle “ortak şok” riski. Karar: Portföy çeşitlendirmesi ve sigorta (political risk insurance).

17) Senaryo ve Stres Testleri: Enflasyon–Kur–Talep–Navlun

Parametre tablosu: kur +%15, TÜFE +%5, dış talep –%3, navlun +%20. Jamovi’de baz vs. şok sonuçları: adet, reel fiyat, marj, stok devir, nakit döngüsü. Karar kartı: Fiyat güncelleme sıklığı, kampanya kesintisi, kasa-kredi limit ayarı.

18) Müşteri Yaşam Boyu Değeri (CLV) ve Tutundurma

Basit CLV: ortalama marj × tekrar satın alma olasılığı × dönem sayısı. Jamovi’de logit ile “tekrar satın alma (0/1)” = f(indirim geçmişi, teslim süresi, iade, memnuniyet). Segment bazlı CLV ile bütçe tahsisi ve kanal stratejisi.

19) Fiyat–Paket–Gramaj (Shrinkflation) Analizi

Reel fiyat yerine gramaj düşürme ile ayarlama söz konusuysa, jamovi’de unit_price_per_gram ve pack_size serileri; tüketici tepkisi: logit ile “marka değiştirme” olasılığı = f(gramaj düşüşü, rakip fiyat, sadakat). Çıktı: Algı yönetimi ve iletişim eşiği.

20) Sınırlılıklar ve Sağlamlık

Ölçüm hataları (perakende taraması, kayıtdışı), seçilim (teşvik alanlar), eşanlılık (kur–fiyat–talep). Jamovi’de HC/Whitehatalar, farklı gecikmeler, alt örneklem (kanal, bölge), placebo dönemleri, alternatif spesifikasyonlar (log/lineer, kuadratik fiyat).

Gelişen pazarlar, yüksek büyüme potansiyeli ile yüksek oynaklığı aynı sepette taşır. Başarının sırrı; “fırsat”ı ölçülebilirkılmak, “risk”i yönetilebilir parçalarına ayırmaktır. Bu yazıda kurduğumuz jamovi çerçevesi, kararları sezgiden kanıta taşır:

• Görünürlük: Talep–fiyat ayrıştırması, kanal dinamikleri, maliyet–marj disiplini ve lojistik etkiler aynı panelde okunur.

• Nedensellik: Teşvik/regülasyon etkileri DiD ile; kur–enflasyon geçişkenliği ve rakip fiyat endeksi regresyonla ölçülür; ESG etiketinin talep üzerindeki farkı olay penceresiyle netleştirilir.

• Dayanıklılık: Senaryo–stres testleri; kur, enflasyon, talep ve navlun şoklarının marj ve nakit döngüsü üzerindeki etkilerini görünür kılar; yerelleşme ve hedging eşiği sayısallaştırılır.

• Büyüme tasarımı: Segmentasyon ve CLV ile bütçe tahsisi, fiyat–indirim–mix mimarisi ile kârlı ölçeklenme, kanal stratejileri ile erişim optimize edilir.

Uygulamaya dönük yol haritası:

1. Veri boru hattını standartlaştırın (makro–mikro–lojistik–politika) ve tüm dönüşümleri jamovi’de notlayın.

2. Keşif paneli: Büyüme–fiyat–mix, kanal payları, HHI (konsantrasyon), rakip fiyat endeksi.

3. Çekirdek modeller: Fiyat/gelir esnekliği, kur–enflasyon geçişkenliği, kanal etkileşimleri, lansman başarı logiti, CLV.

4. Nedensel modüller: Teşvik/regülasyon DiD, yerelleşme/hedging DiD, ESG olay penceresi.

5. Risk–senaryo: Kur–TÜFE–talep–navlun paketleri; karar kartları (fiyatlama, stok, kanal, yatırım).

Son söz: Gelişen pazarlarda “erken gelen kazanır” sözü, doğru okuyan ve disiplinli ölçen kazanır diye güncellendi. Jamovi, bu disiplinin pratik aracıdır: veriyi hikâyeye, hikâyeyi karara, kararı ölçülebilir etkiye dönüştürür. Doğru kurulan dosya, her yeni veride otomatik güncellenir; ekipler ortak bir dilde buluşur; strateji sezgiden kanıta terfi eder. Böylece büyüme yalnız hızlı değil, kârlı, dayanıklı ve sürdürülebilir olur.

Veri, modern dünyanın en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir ve iş dünyasında, araştırmada ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Biz, veri analizi konusundaki tutkulu bir topluluk olarak, veri biliminin ve analizinin gücünü vurguluyoruz. Web sitemiz, işletmelerden akademisyenlere ve veri meraklılarına kadar herkesin veri analizi becerilerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan bir kaynaktır. Misyonumuz, veri analizi sürecini anlaşılır ve erişilebilir hale getirmek, verilerin içinde gizlenen değeri açığa çıkarmak ve daha bilinçli kararlar almalarını desteklemektir.

Web sitemiz, geniş bir veri analizi yelpazesi sunmaktadır. Hangi sektörde olursanız olun veya hangi veri analizi aracını kullanıyorsanız kullanın, ihtiyaçlarınıza uygun hizmetler sunuyoruz. SPSS, R, Python, Excel veya diğer analiz araçlarını kullanarak veri madenciliği, hipotez testleri, regresyon analizi, zaman serisi tahmini, segmentasyon ve daha fazlasını içeren çeşitli analiz türlerini kapsarız. Ayrıca, öğrenmeyi kolaylaştırmak için zengin kaynaklar, öğreticiler ve interaktif araçlar sunuyoruz.

The post Jamovi ile Gelişen Pazarlar ve Fırsat Analizi first appeared on Veri Analizi Yaptırma Merkezi & Danışmanlık.